بررسی راهکارهای بهبود شفافیت مالی شهرداری رشت با تاکید بر گزارش دهی به عموم مردم

شفافیت مالی به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی خوب، پاسخگویی نهادی و توسعه اعتماد عمومی، در دهه های اخیر به محوری کلیدی در مدیریت سازمان های عمومی تبدیل شده است. در سطح محلی، شهرداری ها به عنوان نهادهایی که مستقیما از منابع مالی شهروندان — از طریق عوارض، مالیات های محلی، درآمدهای حاصل از فروش خدمات و دارایی ها، و کمک های دولتی — استفاده می کنند، مسئولیت قانونی و اخلاقی عمیقی در قبال گزارش دهی شفاف، به موقع، کامل و قابل فهم به عموم مردم دارند. با این حال، بررسی های تجربی در شهر رشت نشان می دهد که شفافیت مالی شهرداری این شهر در عمل با چالش های چندبعدی مواجه است: از تاخیر در انتشار گزارش ها و استفاده از زبان فنی تخصصی، تا فقدان بستر تعاملی برای مشارکت شهروندان و نبود مکانیزم های نظارت اجتماعی.این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و با استفاده از روش مطالعه موردی، به تحلیل جامع وضعیت شفافیت مالی شهرداری رشت در دوره زمانی ۱۴۰۰–۱۴۰۳ می پردازد. داده های کمی از طریق نظرسنجی از ۲۵۰ شهروند رشتی جمع آوری شد، در حالی که داده های کیفی از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از مدیران و کارشناسان مالی، تحلیل محتوای وب سایت رسمی شهرداری، بررسی گزارش های مالی منتشرشده، و مشاهده مستقیم فرآیندهای داخلی به دست آمد.یافته های پژوهش نشان می دهد که بیش از ۷۲ درصد شهروندان اطلاعات مالی شهرداری را «غیرشفاف» یا «ناکافی» ارزیابی کرده اند و فقط ۹ درصد توانسته اند به راحتی به اطلاعات بودجه ای دسترسی پیدا کنند. از سوی دیگر، کارشناسان داخلی اذعان دارند که فقدان زیرساخت فناوری، ضعف در فرهنگ سازمانی پاسخگویی، و عدم وجود الزام قانونی برای گزارش دهی شهروندمحور، از موانع اصلی است.در پاسخ به این چالش ها، این پژوهش یک مدل جامع شفافیت مالی تعاملی را با چهار محور ارائه می دهد: (۱) گزارش دهی شفاف و به موقع از طریق پنل تعاملی شفافیت مالی، (۲) طراحی بودجه های شهروندمحور با زبان ساده و بصری، (۳) استفاده از فناوری های دیجیتال برای دموکراتیک سازی دسترسی به اطلاعات، و (۴) ایجاد مکانیزم های مشارکتی و نظارت اجتماعی از جمله جلسات عمومی بودجه و هیئت های نظارت شهروندی.اجرای این مدل نه تنها به تقویت پاسخگویی شهرداری کمک می کند، بلکه زمینه ساز حکمرانی مبتنی بر مشارکت، کاهش فساد ادراک شده، و افزایش رضایت شهروندان خواهد بود. این رویکرد می تواند به عنوان الگویی برای شهرداری های مشابه در سراسر ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شفافیت مالی ، گزارش دهی عمومی ، شهرداری رشت ، بودجه شهروندمحور ، حکمرانی محلی ، مشارکت شهروندی ، فناوری های دیجیتال ، پاسخگویی نهادی