جایگاه کتابخانه های شهرداری در توسعه سواد اطلاعاتی کودکان

سواد سلامت انتقادی و سواد اطلاعاتی کودکان به عنوان مهارت های کلیدی قرن بیست ویکم، نقش اساسی در توانمندسازی نسل آینده برای تصمیم گیری آگاهانه در حوزه سلامت و استفاده از اطلاعات معتبر ایفا می کنند. این مهارت ها نه تنها حاصل توانایی های فردی کودکان هستند، بلکه محصول تعاملات اجتماعی، محیط های یادگیری غیررسمی، سیاست ها و زیرساخت های نهادی، و حمایت های خانواده و جامعه می باشند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و شناسایی عوامل موثر بر توسعه سواد اطلاعاتی و سلامت انتقادی کودکان، چهار بعد اصلی را مورد بررسی قرار داده است: نقش خانواده و تعاملات خانوادگی، فرصت ها و چالش های رسانه های دیجیتال و فناوری اطلاعات، یادگیری از طریق همسالان و شبکه های دوستانه، و سیاست ها و برنامه های شهری به عنوان چارچوب نهادی. یافته ها نشان می دهد که خانواده، نخستین منبع یادگیری اجتماعی کودکان است و سبک های فرزندپروری، سرمایه فرهنگی–اجتماعی و رفتار والدین در مواجهه با اطلاعات سلامت، به طور مستقیم بر توانایی کودکان در تحلیل و استفاده از اطلاعات تاثیرگذار است. کودکان همچنین در بسیاری از خانواده ها نقش «مراقب جوان» یا «انتقال دهنده اطلاعات» را ایفا می کنند و با مشارکت فعال در بحث ها و تصمیم گیری های سلامت، مهارت های انتقادی خود را تقویت می کنند. در بعد فناوری، رسانه های دیجیتال و ابزارهای آنلاین فرصت های منحصر به فردی برای دسترسی سریع به منابع معتبر، یادگیری مستقل و تجربه های تعاملی فراهم می کنند؛ اما چالش هایی نظیر اطلاعات نادرست، تبلیغات هدفمند، سوگیری های الگوریتمی و نابرابری دیجیتال، نیاز به هدایت والدین و آموزش مهارت های ارزیابی اطلاعات را برجسته می سازد. یادگیری همسالان و شبکه های دوستانه نیز به کودکان امکان می دهد در محیط های بازی، باشگاه ها و کتابخانه ها مهارت های تحلیل و ارزیابی اطلاعات را به صورت مشارکتی توسعه دهند و نگرش ها و رفتارهای سلامت خود را شکل دهند؛ با این حال، انتشار اطلاعات نادرست یا فشار گروهی، ضرورت طراحی برنامه های هدفمند و هدایت فعالیت های گروهی را افزایش می دهد. همچنین، سیاست ها و برنامه های شهری، شامل نقش شهرداری ها، مراکز بهداشت و آموزش، کتابخانه ها و سازمان های غیردولتی، چارچوب نهادی حیاتی برای پرورش سواد اطلاعاتی و سلامت انتقادی فراهم می آورند. ایجاد فرصت های یادگیری غیررسمی، سیاست های عدالت اطلاعاتی، برنامه های بین بخشی، زیرساخت های فرهنگی و اجتماعی و نمونه های موفق جهانی نشان می دهند که یک رویکرد جامع، میان رشته ای و چندلایه، زمینه رشد مهارت های تفکر انتقادی، توانمندسازی و مسئولیت پذیری کودکان را فراهم می کند. در نهایت، این پژوهش بر اهمیت یکپارچگی حمایت های خانوادگی، فعالیت های گروهی همسالان، استفاده هوشمند از فناوری های دیجیتال و سیاست های شهری هوشمندانه تاکید می کند تا کودکان بتوانند به کنشگرانی پرسشگر، آگاه و مسئول در محیط های اجتماعی، دیجیتال و سلامت تبدیل شوند و شکاف های اطلاعاتی و سلامت کاهش یابد.

کلیدواژه ها:

سواد سلامت انتقادی ، سواد اطلاعاتی ، کودکان ، یادگیری غیررسمی ، خانواده ، رسانه های دیجیتال ، شبکه های دوستانه ، سیاست های شهری ، مشارکت بین بخشی ، عدالت اطلاعاتی