نقش مدیریت بحران شهری در کاهش خسارت ناشی از بلایای طبیعی

با گسترش شتابان شهرنشینی و تمرکز روزافزون جمعیت، زیرساخت ها و فعالیت های اقتصادی در فضاهای شهری، میزان آسیب پذیری شهرها در برابر بلایای طبیعی به طور چشمگیری افزایش یافته است. در این میان، مدیریت بحران شهری به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای نهادی و مدیریتی، نقش تعیین کننده ای در کاهش خسارات جانی، مالی و اجتماعی ناشی از این بلایا ایفا می کند. هدف اصلی این مقاله تبیین نقش مدیریت بحران شهری در کاهش خسارات بلایای طبیعی و شناسایی سازوکارها و مولفه های کلیدی موثر بر این فرآیند است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و مرور نظام مند ادبیات علمی، ابتدا به بررسی مفاهیم بنیادین بلایای طبیعی و مدیریت بحران شهری پرداخته و سپس چارچوب های نظری مرتبط با کاهش خطر بلایا و تاب آوری شهری را تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که کارآمدی مدیریت بحران شهری در گرو یکپارچگی نهادی، برنامه ریزی پیشگیرانه، ارتقای آمادگی شهری، پاسخ سریع و هماهنگ در زمان وقوع بحران و بازتوانی هدفمند پس از آن است. همچنین، تقویت حکمرانی شهری، مشارکت شهروندان و بهره گیری از رویکردهای نوین مدیریت ریسک می تواند به طور معناداری از شدت و گستره خسارات بلایای طبیعی بکاهد. در نهایت، مقاله ضمن تاکید بر پیامدهای نظری و کاربردی مدیریت بحران شهری، پیشنهادهایی برای بهبود سیاست ها و برنامه های شهری و نیز مسیرهایی برای پژوهش های آتی در این حوزه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران شهری ، بلایای طبیعی ، کاهش خسارت ، تاب آوری شهری ، مدیریت ریسک.