مدیریت سوگیری های شناختی در حسابداری و مالی سازمانی ارائه یک چهارچوب عملیاتی

تصمیم گیری مالی و حسابداری در سازمان ها همواره بر پایه فرض عقلانیت بنیان نهاده شده است؛ حال آنکه یافته های روانشناسی شناختی و اقتصاد رفتاری گواه وجود سوگیری های ذهنی سیستماتیک و اثرگذار بر قضاوت های حرفه ای است. این پژوهش با هدف پرکردن شکاف موجود بین شناخت این سوگیری ها و اقدام عملی برای مدیریت آنها، به طراحی و ارائه یک چارچوب عملیاتی یکپارچه می پردازد. با بهره گیری از روش سنتز نظری نظام مند و تحلیل ادبیات میان رشته ای، هفت سوگیری شناختی کلیدی موثر بر حوزه مالی و حسابداری شامل لنگر انداختن، تاییدطلبی، زیان گریزی، اعتمادبه نفس بیش ازحد، چارچوب بندی، حسابداری ذهنی و توهم کنترل شناسایی و تحلیل شدند. در پاسخ به این چالش، چارچوبC. A. R. E در چهار مرحله به هم پیوسته پیشنهاد گردید: شناسایی (Capture) سوگیری های بالقوه در فرآیندهای کلیدی، ارزیابی (Assess) اهمیت و تاثیر مالی آنها، واکنش (Respond) با اجرای راهکارهای کاهش در سطوح فردی، تیمی و سازمانی، و نهادینه سازی (Embed) این مدیریت در سیستم ها و فرهنگ سازمانی. این چارچوب با نگاه پیش گیرانه، چرخه ای و چندسطحی خود، ابزاری عملگرا در اختیار مدیران و حسابرسان قرار می دهد تا به جای تکیه بر هوشیاری فردی، از طریق طراحی محیط تصمیم گیری و اصلاح فرآیندها، کیفیت و عینیت تصمیمات مالی را ارتقا بخشند. آزمون تجربی و تطبیق این چارچوب با بافت سازمانی ایران، گام بعدی پژوهش در این حوزه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

سوگیری شناختی ، حسابداری رفتاری ، تصمیم گیری مالی ، چارچوب C. A. R. E.