نقش سرمایه گذاری خارجی در رفع ناترازی های ارزی و مالی در اقتصاد ایران

در این تحقیق، اثر سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI) بر ناترازی ارزی ایران با استفاده از داده های سالانه ۱۳۷۹ تا ۱۴۰۲ بررسی شده است. پس از مرور ادبیات نظری و تجربی، متغیرهای کلیدی شامل تراز حساب جاری به درصد تولید ناخالص داخلی، جریان خالص FDI، نرخ ارز رسمی، نرخ تورم، قیمت نفت برنت و یک متغیر مجازی تحریم انتخاب شدند. برای مدل سازی و تجزیه و تحلیل داده ها از رویکرد خودرگرسیون با وقفه های توزیعی (ARDL) استفاده شد که امکان بررسی هم زمان روابط کوتاه مدت و بلندمدت میان متغیرها را فراهم می کند. قبل از برآورد، آزمون های ریشه واحد برای تشخیص مرتبه پایایی سری ها و انتخاب طول وقفه بهینه اجرا شد. سپس مدل ARDL برآورد و آزمون Bounds انجام گرفت و ضرایب بلندمدت با استفاده از مدل Conditional MLE محاسبه شدند. نتایج نشان داد که FDI در کوتاه مدت اثر منفی و معناداری بر تراز حساب جاری دارد، اما در بلندمدت با هدایت سرمایه گذاری ها به بخش های صادرات محور، می تواند به بهبود این تراز کمک کند. همچنین، نرخ ارز و تورم اثرات قابل توجهی بر ناترازی ارزی دارند و تحریم های اقتصادی موجب تغییرات ساختاری در رابطه بین متغیرها می شوند. این تحقیق با ارائه راهکارهای سیاستی نظیر هدایت FDI به بخش های دارای ظرفیت صادراتی، مدیریت نرخ ارز، و کاهش وابستگی به واردات، می تواند به سیاست گذاران در کاهش ناترازی ارزی و بهره گیری موثر از سرمایه گذاری خارجی کمک کند.

کلیدواژه ها:

سرمایه گذاری مستقیم خارجی ، تراز حساب جاری ، تورم ، تحریم