تحلیل نهادگرایانه ناترازی آب در ایران: رویکردی بر پایه نهادگرایی جدید

بحران ناترازی آب در ایران طی دو دهه اخیر به یکی از چالش های اصلی و بنیادین توسعه پایدار کشور تبدیل شده است. شواهد نشان می دهد که این ناترازی صرفا ناشی از کمبود فیزیکی منابع آب نیست، بلکه حاصل ضعف در ساختارهای نهادی و ناکارآمدی نظام تصمیم گیری و حکمرانی می باشد. این پژوهش با رویکرد نهادگرایی جدید و روش مطالعه نظام مند منابع، به تحلیل نقش نهادهای رسمی و غیررسمی در شکل گیری و تداوم ناترازی آب در ایران می پردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تمرکزگرایی تصمیم گیری، تضعیف نهادهای محلی، ناهم ترازی میان مقیاس نهادی و حوضه ای و وابستگی به مسیر گذشته (قفل شدگی نهادی) از مهم ترین عوامل نهادی موثر بر ناترازی منابع آب در ایران هستند. بر اساس یافته ها، اصلاحات نهادی باید بر بازتعریف حقوق مالکیت، تقویت نهادهای محلی، طراحی مشوق های کارآمد و گذار از حکمرانی متمرکز به حکمرانی چندمرکزی متمرکز شود. اجرای این اصلاحات مستلزم اراده سیاسی پایدار، هماهنگی بین بخشی و مشارکت واقعی ذی نفعان است.

کلیدواژه ها:

ناترازی آب ، نهادگرایی جدید ، حکمرانی چندمرکزی ، اصلاح نهادی ، ایران