تحلیل نقش یارانه های پنهان و جهانی سازی قیمت ها در مدیریت ناترازی انرژی، با محوریت بازار بنزین

این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی، به بررسی تاثیر سیاست های یارانه ای بر ناترازی انرژی در ایران می پردازد و می کوشد پاسخ دهد که آیا جهانی سازی قیمت بنزین می تواند به تعادل پایدار در بازار انرژی منجر شود یا خیر. داده های پژوهش از منابع رسمی داخلی و همچنین از پایگاه های بین المللی گردآوری شده است. در چارچوب نظری تحقیق، فرضیه اصلی بدین صورت تدوین شده است که جهانی سازی تدریجی قیمت حامل های انرژی، در صورت همراهی با هدفمندسازی یارانه ها و سیاست های جبرانی کارآمد، موجب کاهش ناترازی انرژی و افزایش کارایی تخصیص منابع می شود. برای آزمون این فرضیه، از روش کتابخانه ای و تحلیل اسنادی بهره گرفته شده و شواهد آماری و سیاستی دوره ی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ با استفاده از تحلیل روند، مقایسه تطبیقی و ارزیابی سناریو مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد فاصله چشمگیر میان قیمت داخلی و قیمت فوب خلیج فارس منجر به مصرف فزاینده، قاچاق سوخت و تحمیل بار مالی سنگین بر بودجه عمومی شده است. تحلیل سناریوها نشان می دهد ترکیب اصلاح تدریجی قیمت ها با نظام قیمت گذاری پلکانی، بیشترین اثربخشی را در کاهش شکاف قیمتی و کنترل مصرف دارد. یافته های پژوهش، فرضیه ی اصلی را تایید کرده و حاکی از آن است که اصلاح موفق نظام یارانه ای مستلزم مهار تورم، ارتقای پایگاه داده های دهک های درآمدی و ایجاد اجماع نهادی در فرآیند تصمیم گیری است

کلیدواژه ها:

ناترازی انرژی ، یارانه پنهان ، قیمت گذاری ، بنزین ، فوب خلیج فارس