بررسی تاثیر اصلاح نظام مالیاتی بر کاهش کسری بودجه ایران

کسری بودجه یکی از چالش های اساسی اقتصاد ایران در دهه های اخیر به شمار می رود که ریشه آن را می توان در وابستگی شدید دولت به درآمدهای نفتی و ضعف در نظام مالیاتی جست وجو کرد. در چنین شرایطی، مالیات به عنوان یکی از منابع پایدار تامین مالی دولت، می تواند نقش موثری در ایجاد توازن بودجه و تحقق ثبات اقتصادی ایفا کند. پژوهش حاضر با رویکردی مروری، به بررسی نقش درآمدهای مالیاتی و پدیده فرار مالیاتی در شکل گیری و تشدید کسری بودجه می پردازد. نتایج بررسی ها نشان می دهد که ساختار مالیاتی ایران به دلیل وجود معافیت های گسترده، نبود عدالت مالیاتی، ضعف در شفافیت اقتصادی و گسترش فعالیت های غیررسمی، از کارایی لازم برای تامین پایدار منابع مالی دولت برخوردار نیست. برآوردها حاکی از آن است که سالانه بین ۲۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور رخ می دهد که در صورت کنترل آن، بخش قابل توجهی از کسری بودجه جبران خواهد شد. بر این اساس، اصلاح نظام مالیاتی از طریق بازنگری در قوانین، حذف معافیت های غیرضروری، گسترش پایه های مالیاتی جدید، توسعه فرهنگ مالیاتی، بهره گیری از فناوری های نوین و افزایش شفافیت اقتصادی، از مهم ترین راهکارهای پیشنهادی برای کاهش کسری بودجه محسوب می شود. در مجموع، نتایج این پژوهش تاکید می کند که اصلاحات ساختاری در نظام مالیاتی می تواند ضمن کاهش وابستگی بودجه به نفت، زمینه ساز عدالت اجتماعی، ثبات مالی و رشد پایدار اقتصادی در کشور شود.

کلیدواژه ها:

مالیات ، فرار مالیاتی ، کسری بودجه ، نظام مالیاتی ، درآمدهای پایدار