مدیریت ریسک نقدینگی در اوراق مرابحه دولتی و شرکتی: نقش آن در رفع ناترازی زیرساخت ها و سرمایه گذاری تولیدی در ایران

این پژوهش به بررسی مدیریت ریسک نقدینگی در بازار اوراق مرابحه دولتی و شرکتی ایران طی فروردین ۱۳۹۷ تا تیر ۱۴۰۲ می پردازد. هدف اصلی، تحلیل نقش این اوراق در تامین مالی پروژه های زیرساختی، سرمایه گذاری های تولیدی و رفع ناترازی های اقتصادی نظیر کسری بودجه و مشکلات بانکی است. داده های ماهانه با استفاده از روش رگرسیون پانل تحلیل شده و لگاریتم ارزش مانده اوراق مرابحه به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شد. شاخص های کلان شامل نرخ ارز، شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)، نقدینگی و نرخ بیکاری به عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شدند. آزمون های تشخیصی نشان دادند که مدل از نظر برازش و پایایی معتبر و قابل اتکا است. همچنین، نتایج آزمون هاسمن نشان داد که مدل اثرات ثابت در تبیین رفتار نقدشوندگی اوراق برتری دارد و ویژگی های خاص ناشران (دولتی یا شرکتی) نقش معناداری در ساختار بازار ایفا می کنند. یافته ها نشان دادند که CPI و نرخ ارز اثر مثبت و معناداری بر ارزش مانده اوراق دارند که نشان دهنده حساسیت بازار به تورم و نوسانات ارزی است. در مقابل، نرخ بیکاری اثر منفی و معناداری بر تقاضای اوراق گذاشته و بیانگر تاثیر رکود اقتصادی بر کاهش نقدشوندگی و توان جذب سرمایه است. همچنین، افزایش نقدینگی کل موجب رشد مانده اوراق و بهبود گردش و کارایی آن ها می شود. بر این اساس، مدیریت ریسک نقدینگی اوراق مرابحه نیازمند هماهنگی با شرایط اقتصاد کلان و سیاست های پولی مناسب است. توسعه بازار ثانویه، ارتقای شفافیت اطلاعاتی، بهبود ساختار نهادی بازار و تنوع ابزارهای مالی می تواند در افزایش نقدشوندگی و کاهش ریسک های این ابزار نقش آفرین باشد.

کلیدواژه ها:

ریسک نقدینگی ، اوراق مرابحه ، رگرسیون پانل ، ناترازی زیرساخت ها ، سرمایه گذاری تولیدی