مد به مثابه ابزار تمایز طبقاتی: رویکرد بوردیویی

کلمه مد از رشته ریاضی گرفته شده است و به تدریج به حوزه های دیگری همچون حوزه کالا و تولید وارد شده است. کالاهای مد به کالاهایی گفته می شود که به تعداد زیاد در میان یک سری از افراد خاص (مخصوصا طبقات اجتماعی) مصرف می شود. نکته مهم این است که مصرف این کالاها از یک طبقه به طبقه دیگر کاملا متفاوت است و طبقات بالا نیز سعی در متمایز کردن خود از طریق مصرف کالاهای خاص می کنند. لزوما کالاهای مورد پسند طبقات بالا از طریق هزینه تولید و خرید مشخص نمی شود، بلکه لوکس بودن از عوامل دیگری نیز همچون عجیب و غریب بودن کالا، مینیمال بودن و خاص بودن کالا مشخص می شود. مصرف کالاهای مد در جوامع مدرن، تنها پاسخ به نیازهای انسان نیست، بلکه ابزاری برای نشان دادن جایگاه طبقاتی و بازتولید این تمایزهای طبقاتی است. این مقاله با اتکا به چارچوب نظری بوردیو به بررسی این موضوع می پردازد که چه گونه مصرف مد در طبقات مختلف به ابزاری برای تثبیت مرزهای طبقاتی می شود و این امر گاه به صورت خودآگاه و گاه نیز به صورت ناخودآگاه صورت می گیرد. برای بررسی این موضوع از مفاهیم اصلی بوردیو برای اثبات آن استفاده شده است. در این مقاله با روش تحلیلی_توصیفی و تمرکز بر مفاهیم کلیدی بوردیو از جمله هبیتاس و سرمایه نمادین و فرهنگی و خشونت نمادین نشان داده شده است که طبقات مسلط با تعریف سلیقه مشروع، چه گونه هویت خود را از دیگر طبقات متمایز می کنند. یافته های این پژوهش موید آن است که مد صحنه ای از نبرد نمادین-طبقاتی است که در آن از طریق طبیعی سازی سلیقه های خاص اعمال می شود. این نبرد طبقاتی با نبردهای پیشین خود بسیار متفاوت تر و گاه خطرناک تر است. همچنین این نکته بررسی شده است که چه گونه فضای مجازی به این روند نابرابرسازی در حوزه مد کمک می کند و آن را بازتولید و تثبیت می کند. همچنین سعی می شود که این تمایز طبقاتی مشروع و طبیعی جلوه داده شود. مشکل اصلی احتمالا همین طبیعی و مشروع نشان دادن باشد.

کلیدواژه ها:

تمایز طبقاتی ، مد ، سرمایه نمادین ، سرمایه فرهنگی ، هبیتاس ، خشونت نمادین