الگویی برای ایجاد شهرهای پایدار در محیطی ناپایدار

در عصر حاضر، شهرها با چالشهای فزاینده ای مانند تغییرات اقلیمی، کمبود منابع، آلودگیهای زیست محیطی و افزایش جمعیت مواجه هستند. در این میان مفهوم شهر پایدار به عنوان راه حلی جامع برای مقابله با این چالش ها مطرح شده است. شهر پایدار شهری است که ضمن تامین نیازهای حال، ظرفیت پاسخگویی به نیازهای نسل های آینده را نیز حفظ کند. هدف از ارائه الگویی برای ایجاد شهرهای پایدار در محیط های ناپایدار، دستیابی به توسعه ای متوازن، تاب آور و سازگار با شرایط خاص آن محیط هاست. در محیط های ناپایدار مثل مناطق بیابانی یا کوهستانی منابعی مانند آب، خاک حاصلخیز، یا انرژی محدود است. الگوهای پایدار کمک می کنند تا از این منابع به شیوه ای کارآمد و پایدار استفاده شود. طراحی شهر پایدار باعث می شود اثرات منفی توسعه انسانی بر محیط زیست به حداقل برسد و تعادل اکولوژیکی حفظ شود. با فراهم کردن زیرساخت های مناسب، خدمات شهری کارآمد و محیط زیست سالم، الگوهای پایدار زندگی بهتری را برای مردم فراهم می کنند. این تحقیق با هدف مقایسه دو شهر تهران و مصدر و با بهره گیری از مرور منابع و اسناد موجود در سطح جهان، به بررسی راهکارهای تحقق پایداری شهری در بستری ناپایدار می پردازد. بررسی مبانی نظری از جمله توسعه پایدار، تاب آوری شهری، عدالت فضایی و برنامه ریزی تطبیقی در این تحقیق و تاکید بر آنها جایگاه ویژه ای دارد. هدف از این پژوهش اقتباس الگو یا مدلی مفهومی بر اساس داده های شهر پایدار «مصدر» با تمرکز بر ورودی ها، فرآیندها و خروجی ها و نیز امکان ارتقاء پایداری در مواجهه با چالش های محیطی است. این مطالعه تطبیقی نشان می دهد که شکاف قابل توجهی میان وضعیت موجود تهران و الگوی مطلوب شهر پایدار مانند مصدر وجود دارد. با این حال بسیاری از رویکردهای به کاررفته در مصدر از جمله استفاده از انرژی خورشیدی، طراحی اقلیمی، حمل و نقل پاک و سیستم های مدیریت پسماند قابل تطبیق و بومی سازی برای شرایط ایران هستند. البته برای انتقال این تجارب نیاز به بازنگری در سیاست گذاری ها، آموزش عمومی، تقویت اراده مدیریتی و توسعه نهادی است.

کلیدواژه ها:

شهر پایدار ، تاب آوری ، چالشهای محیط زیستی ، عدالت فضایی ، برنامه ریزی تطبیقی