تعیین کارایی فنی بیمارستان های استان آذربایجان غربی با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها

مقدمه: بیمارستان ها به عنوان بزرگترین و پرهزینه ترین واحد عملیاتی نظام بهداشت و درمان دارای اهمیت زیادی هستند. میزان کارایی می تواند معیاری برای سنجش عملکرد و بهره وری مصرف منابع در این مراکز باشد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی کارایی فنی بیمارستان های استان آذربایجان غربی با استفاده از شیوه تحلیل پوششی داده ها طراحی و اجرا شد. مواد و روش کار: این پژوهش از نوع توصیفی و مقطعی بود که در آن کارایی کلیه بیمارستان های استان آذربایجان غربی مورد اندازه گیری قرار گرفت. داده های مورد نیاز برای سال های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، با استفاده از چک لیست از واحد آمار و فناوری اطلاعات سلامت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی استان جمع آوری گردید. برای محاسبه کارایی فنی بیمارستان ها از روش تحلیل پوششی داده ها مبتنی بر نهاده با فرض بازدهی متغیر به مقیاس استفاده شد. متغیرهای نهاده شامل تعداد پزشک، تعداد کادر پرستاری، تعداد سایر پرسنل و تعداد تخت فعال، و متغیرهای ستانده شامل تعداد مراجعان سرپایی، تعداد ترخیص شدگان، درصد اشغال تخت و تعداد اعمال جراحی بود. از نرم افزار  Deap ۲.۱به منظور تحلیل داده ها استفاده گردید. یافته ها: میانگین کارایی فنی، مدیریتی و مقیاس بیمارستان های مورد مطالعه، به ترتیب ۰/۸۵۹ ،۰/۹۵۶ و ۰/۸۹۹ اندازه گیری شد. به صورت میانگین، ظرفیت ارتقای کارایی فنی به میزان ۱۴ درصد وجود داشت. این مطالعه همچنین نشان داد که با استفاده بهینه از عوامل تولید، به ویژه نیروی انسانی شامل پزشکان و پرستاران، می توان کارایی مراکز درمانی در استان مرزی آذربایجان غربی را از طریق برنامه ریزی های مدیریتی و اقتصادی به سطوح بالاتری ارتقا داد. این اقدام می تواند به بهره وری بیشتر خدمات و توزیع عادلانه تر امکانات سلامت در بین جمعیت منجر شود. نتیجه گیری: بیمارستان هایی که کارایی کمتری داشتند، برای افزایش کارایی خود می توانند از بیمارستان های کارا و مرجع الگوبرداری نمایند. مدیران دانشگاه و مدیران بیمارستان ها می توانند با انجام جابجایی سرمایه های انسانی مازاد میان مراکز درمانی مختلف و بکارگیری مدیران شایسته و دارای تحصیلات مرتبط با مدیریت در علوم سلامت، در مسیر افزایش کارایی بیمارستان های مورد مطالعه گام های مناسبی بردارند.

کلیدواژه ها:

Efficiency ، Hospital ، Data Envelopment Analysis ، West Azerbaijan ، کارایی ، بیمارستان ، تحلیل پوششی داده ها ، آذربایجان غربی