بررسی الگوی تجویز آنتی بیوتیک در نسخ بیمه سلامت در سراسر کشور، در سالهای ۱۳۹۸- ۱۳۹۳

مقدمه: بررسی مصرف آنتی بیوتیک ها بر اساس داده های کلان ملی جهت شناسایی نشانه های تجویز و مصرف غیر منطقی بسیار مهم است. با وجود مطالعات متعدد پراکنده در کشور درباره تجویز و مصرف آنتی بیوتیک ها در سطح مراکز درمانی و نسخ سرپایی، تاکنون گزارشی در خصوص بررسی تجویز این داروها در نسخ بیمه در سراسر کشور منتشر نشده است. همچنین بیشتر یافته های مطالعات قبلی، به لحاظ نوع و جامعیت، قابل مقایسه با وضعیت تجویز و مصرف کلان آنتی بیوتیک ها در سایر کشورها نیستند. هدف از این مطالعه بررسی الگوی تجویز آنتی بیوتیک ها با استفاده از داده های بیماران در نسخ سرپایی بیمه سلامت در سراسر کشور، در سالهای ۱۳۹۸-۱۳۹۳ بود. مواد و روش کار: داده های تجویز داروهای آنتی باکتریال سیستمیک (گروه J۰۱ از طبقه بندی Anatomical Therapeutic Chemical -ATC سازمان سلامت جهان (WHO)) در نسخ سرپایی بیمه سلامت در کشور، در سال های ۱۳۹۸-۱۳۹۳،استخراج، غربالگری و پاکسازی شد. فراوانی و نرخ تجویز آنتی بیوتیک ها (به ازای هر ۱۰۰۰ فرد تحت پوشش)، الگوی تجویز به صورت ۹۰ درصد تجویز و فراوانی بر اساس دسته بندی (AWaRe) Aware Watch and Reserve سازمان سلامت جهانی و مقدار آنتی بیوتیک تجویز شده به صورت شاخصdefined daily doses (DDD)/۱,۰۰۰ beneficiaries per day (DID) ،بر اساسWHO ATC/DDD  نسخه ۲۰۲۰ تعیین شد. یافته ها: مقدار (DID) آنتی بیوتیک های تجویز شده در نسخ صندوق کارکنان دولت بیمه سلامت در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۸ به ترتیب ۸/۲۶ و ۱/۲۴ بود. آزیترومایسین و سفکسیم فراوانترین (حدود ۵۰ درصد) آنتی بیوتیک ها بودند. آنتی بیوتیک های دسته Watch به ترتیب ۵۴/۵ و ۵۷/۸ درصد از تجویز سالانه را در سال های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۸ به خود اختصاص دادند. پزشکان عمومی بیش از ۵۰ درصد از آنتی بیوتیک تجویزی سالانه را به خود اختصاص دادند و تجویز آنتی بیوتیک های Watch، از ۴۱ درصد در سال ۱۳۹۳ به ۴۸ درصد در سال ۱۳۹۸ رسیده است. استان های زنجان، یزد، کرمان، فارس، مرکزی، سیستان و بلوچستان و آذربایجان شرقی، بیشترین فراوانی (۴۶ تا ۵۳ درصد) از تجویز آنتی بیوتیک های گروه Watch را دارا بودند. نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که به رغم کاهش بسیار مختصر در تجویز آنتی بیوتیک ها در نسخ سرپایی بیمه سلامت طی ۶ سال، الگوی تجویز به صورت تجویز بیشتر از آنتی بیوتیک های با طیف اثر وسیع تغییر کرده است که هشداری برای سیاستگذاران نظام سلامت است.

کلیدواژه ها:

Antibiotics ، Prescription ، Claim Data ، Infection ، Drug Utilization Study ، عفونت ، آنتی بیوتیک ، نسخه ، مصرف منطقی دارو ، مطالعات مصرف دارو