روند بروز و شدت بیماری سالک در شهرستان دامغان از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲: یک مطالعه توصیفی

مقدمه: سالک به سبب شیوع قابل توجه و ایجاد ضایعه های ماندگار در مبتلایان، همواره به عنوان یکی از مشکلات اساسی در بهداشت عمومی نواحی اندمیک بیماری مطرح بوده است. نظر به اهمیت پایش مستمر وضعیت بیماری در این مناطق، مطالعه حاضر با هدف بررسی روند بروز و شدت بیماری سالک در شهرستان دامغان به مورد اجرا در آمد. مواد و روش کار: این مطالعه توصیفی با هدف بررسی وضعیت ابتلای تمامی ۲۰۸۵ بیمار گزارش شده در سال های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ به انجام رسید. ابزار مورد استفاده در مطالعه پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی محتوایی آن با نظر ۱۰ نفر از صاحبنظران بررسی و با کسب نمرات ۰/۹۶ و ۰/۹۲ به ترتیب برای شاخص های CVR و CVI مورد تایید قرار گرفت. داده های مطالعه در تابستان ۱۴۰۲ با بررسی مستندات موجود در سامانه های مراقبتی و نیز مصاحبه با بیماران گردآوری گردید. در این مطالعه پس از بررسی وضعیت عوامل دموگرافیک و زمینه ای مرتبط با سالک در بیماران و تعیین روند بروز بیماری؛ وضعیت شدت بیماری بر اساس متغیرهایی نظیر تعداد ضایعه (زخم) ایجاد شده در بیماران، اندازه ضایعه ها، حالت ضایعه ها از نظر واجد یا فاقد ترشح بودن، و نیز ابتلای همزمان چند عضو از بدن بیمار به این ضایعه ها، بررسی شد. نتایج بررسی متغیرهای کیفی به صورت فراوانی (درصد) و متغیرهای کمی به صورت میانگین (انحراف معیار) گزارش گردید. همچنین روند بروز و شدت بیماری با استفاده از رگرسیون نقاط پیوست، انجام شد. یافته ها: نتایج بررسی ها نشان داد که %۱/۵۹ از بیماران ما مذکر و %۴۱/۹ درصد آنان مونث هستند و میانگین سنی آنان ۳۷/۲ سال است. میزان بروز بیماری سالک در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت از ۶۴۶ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۷ مورد در سال ۱۴۰۲ کاهش پیدا کرده است. همچنین سیر نزولی ایجاد ضایعه در چند عضو بدن بیمار (از %۳۳ به %۱۴) نیز کاملا محرز است. روند کاهشی حالت دارای ترشح ضایعه ها در بیماران از %۸۶ به %۵۷ از سال ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۰۲، روند کاهشی میانگین تعداد ضایعه ها در مبتلایان از ۶/۵۹ به ۱/۸۵۱ مورد، و نیز روند کاهشی میانگین وسعت (قطر) ضایعه ها در بیماران از ۱/۸۸ به ۱/۲۸ سانتی متر در این مدت از نکات قابل توجه دیگر بود. نتیجه گیری: میزان بروز و شدت بیماری سالک در شهرستان دامغان به شکل محسوسی نزولی است؛ با این وجود و نظر به بومی بودن بیماری در این شهرستان، اعمال کنترل جدی آتی بر بیماری به ویژه کنترل مخازن و ناقلان همواره باید مورد عنایت جدی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Tropical disease ، Coetaneous Leishmaniasis ، Epidemiologic Assessment ، Monitoring ، بیماری گرمسیری ، سالک ، ارزیابی اپیدمیولوژیک ، پایش