تحلیل تطبیقی آرای تربیتی ابن سینا و جان دیویی با تاکید بر نقش تجربه در فرآیند یادگیری

هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی آرای تربیتی ابن سینا و جان دیویی با تاکید بر نقش «تجربه» در فرآیند یادگیری است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه مفهوم تجربه در نظام فکری این دو اندیشمند، با وجود تفاوت های بنیادین فلسفی و معرفت شناختی، در تبیین یادگیری و تربیت انسان ایفای نقش می کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل اسنادی و تطبیقی انجام شده و داده ها از طریق مطالعه و تحلیل آثار اصلی و پژوهش های معتبر مرتبط با اندیشه های تربیتی ابن سینا و دیویی گردآوری شده اند. چارچوب تحلیلی پژوهش بر مقایسه مبانی انسان شناختی، معرفت شناختی و تربیتی دو دیدگاه و نحوه کاربست تجربه در یادگیری استوار است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابن سینا تجربه را در پیوند با عقل و مراتب ادراک انسانی تبیین می کند و یادگیری را فرآیندی تدریجی می داند که از تجربه های حسی آغاز شده و به تعقل و ادراک کلیات می انجامد. در مقابل، جان دیویی تجربه را محور اصلی یادگیری و آموزش تلقی کرده و بر یادگیری فعال، حل مسئله و تعامل مستمر فرد با محیط تاکید دارد. با این حال، هر دو اندیشمند بر اهمیت فعالیت یادگیرنده، پیوند نظر و عمل و نقش تجربه در تعمیق یادگیری اتفاق نظر دارند، هرچند جهت گیری نهایی ابن سینا بیشتر عقل محور و غایت نگر و دیدگاه دیویی عمل گرا و موقعیت محور است.در نتیجه می توان گفت تلفیق مولفه های مشترک این دو دیدگاه، به ویژه توجه به تجربه هدایت شده همراه با تعقل، می تواند الگوی غنی تری برای نظام های آموزشی معاصر فراهم آورد و زمینه ساز یادگیری عمیق، معنادار و پایدار در فراگیران شود.

کلیدواژه ها:

ابن سینا ، جان دیویی ، تجربه ، یادگیری ، تعلیم و تربیت تطبیقی.