مطالعه ای تطبیقی بر نقش و اختیارات نهاد قانون گذاری پارلمان در نظام سیاسی ایران و انگلستان

این مقاله با رویکرد تطبیقی، جایگاه حقوقی و عملی پارلمان در دو نظام سیاسی متفاوت جمهوری اسلامی ایران و نظام سلطنتی مشروطه انگلستان را بررسی می کند. هدف مقاله ترسیم تفاوت ها و اشتراکات در اختیارات قانون گذاری، نظارتی و نمایندگی، و تحلیل نهادهای موازی یا متداخل (نظیر شورای نگهبان در ایران و دادگاه ها/قواعد حقوقی در انگلستان) است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متون قانونی، اسناد رسمی و ادبیات علمی فارسی و لاتین است. یافته ها نشان می دهد که پارلمان انگلستان از منظر اصل «حاکمیت پارلمان» دارای برتری نظری در اراده قانون گذاری است، هرچند تحولات نوین (حقوق بشر، ابرساختارهای قانونی و تفویض اختیار به شهرها و کشورهای تشکیل دهنده) کارکرد آن را تعدیل کرده اند. در ایران، مجلس شورای اسلامی از نظر ساختاری دارای اختیارات قانون گذاری و نظارتی است، اما نقش نهادهایی چون شورای نگهبان و رهبری و نیز قیدهای شرعی-اساسنامه ای بر دامنه عملی این اختیارات اثر می گذارد. مقاله در نهایت پیشنهادهایی برای تقویت کارآمدی نهادی و شفاف سازی نقش ها ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پارلمان ، مجلس شورای اسلامی ، حاکمیت پارلمان ، شورای نگهبان ، نظام وست مینستر ، نظارت نمایندگی.