تاب آوری اجتماعی در برابر مخاطرات طبیعی (سیل و زلزله): ارائه چارچوبی برای مدیریت شهری یکپارچه با رویکرد جامعه شناختی و مدیریت بحران

تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت مخاطرات طبیعی، نقش تعیین کننده ای در کاهش آسیب پذیری جوامع شهری در برابر حوادثی مانند سیل و زلزله ایفا می کند. افزایش شدت و فراوانی بلایای طبیعی در دهه های اخیر، ضرورت بازنگری در رویکردهای سنتی مدیریت بحران و حرکت به سوی الگوهای یکپارچه و جامعه محور را برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم تاب آوری اجتماعی و بررسی مولفه های موثر بر آن، به ارائه چارچوبی تلفیقی برای مدیریت شهری یکپارچه می پردازد که ترکیبی از مفاهیم جامعه شناختی و اصول مدیریت بحران است. این مطالعه با تاکید بر نقش سرمایه اجتماعی، مشارکت شهروندان، اعتماد نهادی، آگاهی عمومی و ظرفیت های محلی، نشان می دهد که تاب آوری صرفا به زیرساخت های فیزیکی محدود نبوده و ابعاد اجتماعی و نهادی آن از اهمیت بیشتری برخوردار است. نتایج نشان می دهد شهرهایی که از شبکه های اجتماعی قوی، نظام های ارتباطی کارآمد و برنامه ریزی مشارکتی برخوردارند، توانایی بیشتری در پیشگیری، مقابله و بازسازی پس از بحران دارند. در نهایت، پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی برای تقویت تاب آوری اجتماعی در مدیریت شهری ارائه می دهد که می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری، برنامه ریزی شهری و ارتقای آمادگی جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اجتماعی ، مخاطرات طبیعی ، مدیریت بحران ، مدیریت شهری یکپارچه ، سرمایه اجتماعی ، مشارکت شهروندی