آموزش رسمی و شکل گیری هویت فرهنگی: تحلیل نقش معلم، محتوا و فضای مدرسه

آموزش رسمی به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، نقشی تعیین کننده در شکل گیری و بازتولید هویت فرهنگی دانش آموزان ایفا می کند. مدرسه صرفا محل انتقال دانش علمی نیست، بلکه فضایی فرهنگی و اجتماعی است که در آن ارزش ها، باورها، هنجارها و الگوهای رفتاری جامعه به نسل جدید منتقل می شود. در این میان، سه عنصر معلم، محتوای آموزشی و فضای مدرسه به عنوان مولفه های اصلی آموزش رسمی، بیشترین تاثیر را بر فرآیند شکل گیری هویت فرهنگی دارند. نحوه انتخاب و سازمان دهی محتوا، شیوه تعامل معلم با دانش آموزان و فرهنگ حاکم بر مدرسه می تواند به تقویت حس تعلق فرهنگی، انسجام اجتماعی و خودآگاهی هویتی منجر شود یا برعکس، زمینه ساز تضعیف هویت فرهنگی و ایجاد سردرگمی در دانش آموزان گردد. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی، به بررسی نقش آموزش رسمی در شکل گیری هویت فرهنگی پرداخته و نشان می دهد که هماهنگی میان معلم، محتوا و فضای مدرسه شرط اساسی برای ایفای نقش مثبت نظام آموزشی در این زمینه است.