بررسی اثرات اجتماعی بلندمرتبه سازی در کلان شهرهای ایران

رشد سریع جمعیت، مهاجرت های گسترده به کلان شهرها و محدودیت زمین شهری در ایران، موجب شده است که بلندمرتبه سازی به عنوان یکی از راهکارهای اصلی تامین مسکن و ساماندهی کالبدی شهرها مورد توجه قرار گیرد. با این حال، بلندمرتبه سازی تنها یک پدیده کالبدی یا اقتصادی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی گسترده ای را نیز به همراه دارد که می تواند کیفیت زندگی شهروندان، تعاملات اجتماعی، هویت شهری و سرمایه اجتماعی را تحت تاثیر قرار دهد.هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثرات اجتماعی بلندمرتبه سازی در کلان شهرهای ایران و تحلیل پیامدهای مثبت و منفی آن در ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و نهادی است. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی طراحی شده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مرور گزارش های رسمی شهرداری ها، تحلیل اسناد شهری و مصاحبه با کارشناسان و شهروندان گردآوری شده اند. برای تحلیل یافته ها، از رویکرد کیفی و مقایسه تطبیقی میان کلان شهرهای ایران (مانند تهران، مشهد، اصفهان و شیراز) استفاده شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که بلندمرتبه سازی از یک سو می تواند به افزایش دسترسی به مسکن، بهره وری زمین شهری، توسعه خدمات مشترک و ارتقای کارآمدی کالبدی شهر کمک کند؛ اما از سوی دیگر، پیامدهای منفی اجتماعی همچون کاهش تعاملات همسایگی، افزایش فردگرایی، احساس بیگانگی در محیط های آپارتمانی، فشار بر زیرساخت های شهری و تغییر سبک زندگی سنتی را نیز به همراه دارد. این نتایج بیانگر آن است که بلندمرتبه سازی در ایران نیازمند مدیریت دقیق اجتماعی و فرهنگی است تا بتوان میان ضرورت کالبدی و حفظ کیفیت زندگی اجتماعی شهروندان تعادل برقرار کرد.نتیجه گیری کلی پژوهش آن است که بلندمرتبه سازی در کلان شهرهای ایران یک ضرورت اجتناب ناپذیر است، اما موفقیت آن در گرو تدوین سیاست های شهری جامع، طراحی فضاهای عمومی مشترک، فرهنگ سازی در میان شهروندان و توجه به ابعاد اجتماعی و فرهنگی این پدیده خواهد بود. این مقاله با ارائه چارچوبی تحلیلی، می تواند به عنوان راهنمایی برای مدیران شهری، برنامه ریزان و سیاست گذاران در مسیر ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی در کلان شهرهای ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بلندمرتبه سازی ، کلان شهر ، اثرات اجتماعی ، توسعه شهری ، ایران ، تعاملات اجتماعی ، سرمایه اجتماعی ، هویت شهری ، سبک زندگی ، کیفیت زندگی