مسائل آموزش رفتار ترافیکی در ایران: چالش ها و راهکارها

تصادفات جاده ای در ایران با تلفات سالانه بالا و هزینه های سنگین اقتصادی و اجتماعی، یکی از بحران های پایدار حوزه حکمرانی عمومی و سلامت اجتماعی محسوب می شود و سهم عوامل انسانی در بروز تخلفات و حوادث، ضرورت تمرکز بر آموزش رفتار ترافیکی را برجسته می سازد. تحلیل وضعیت نشان می دهد علی رغم کاهش اندک در آمار جان باختگان در برخی سال ها، نرخ تخلفات حادثه ساز همچنان بالاست و گروه های سنی ۲۰ تا ۴۰ سال، بیشترین سهم را در تصادفات فوتی و جرحی دارند؛ موضوعی که بر نقش تعیین کننده آموزش و فرهنگ سازی هدفمند در میان گروه های فعال جامعه دلالت دارد. مسئله اصلی، فقدان نظام منسجم آموزش رفتار ترافیکی از سطح خانواده تا آموزش عمومی و عالی و نبود متولی واحد برای سیاست گذاری، اجرا و ارزیابی این آموزش هاست؛ در نتیجه، بار اصلی ارتقای فرهنگ ترافیک به پلیس راهور منتقل شده و نقش دانشگاه ها و نهادهای آموزشی در طراحی و ارزشیابی برنامه ها کم رنگ مانده است. راهبردهای پیشنهادی بر اتخاذ رویکرد فرافردی و سلامت محور، نیازسنجی آموزشی برای والدین، مدارس و دانشگاه ها، استفاده از مدل های روان شناختی و بین رشته ای، توسعه آموزش چندرسانه ای، ایجاد هماهنگی بین سازمانی، و راه اندازی مرکز تحقیقات رفتار و فرهنگ ترافیکی برای تولید دانش بومی و هدایت پایان نامه ها تاکید دارد. همچنین طراحی بسته های آموزشی مبتنی بر هفت محور (آموزش، محیط، مهندسی، امداد، اعمال قانون، تشویق و ارزیابی) و برنامه ریزی چندسطحی از سطح کلان تا فردی، به عنوان مسیر کاهش پایدار تلفات و ارتقای قانون مداری معرفی می شود.

کلیدواژه ها:

رفتار ترافیکی ، آموزش ایمنی راه ، تخلفات حادثه ساز ، حکمرانی چندبخشی ، فرهنگ سازی حمل ونقل