چشم انداز بیست ساله مشاوره و روان شناسی - روان شناسی خانواده در افق چهارده چهارده (۱۴۱۴)

تحولات فرهنگی و اجتماعی معاصر، معیارهای ارزش گذاری و الگوهای زیست خانوادگی را در جامعه ایران دچار دگردیسی کرده و در نتیجه، نهاد خانواده با تهدیدهایی مانند افزایش سن ازدواج، تغییر معنای ازدواج، رشد روابط پیش از ازدواج، افزایش نسبت طلاق به ازدواج و گسترش تنش های خانوادگی مواجه شده است. این وضعیت در چارچوب «برزخ فرهنگی» ناشی از هم زیستی ناتمام سنت و مدرنیته تحلیل می شود که به آشفتگی نقش های خانوادگی، کمرنگ شدن هنجارهای مشترک و تضعیف کارکردهای عاطفی و تربیتی خانواده انجامیده است. در این میان، تاکید افراطی بر فردگرایی و حقوق فردی، تعادل میان اهداف شخصی و خانوادگی را به هم زده و پیامدهای بلندمدتی بر فرزندان و سرمایه اجتماعی برجای می گذارد. تجربه جوامع غربی نیز نشان می دهد فروپاشی خانواده محصول یک فرایند تاریخی بوده و اکنون تلاش هایی برای احیای ارزش های خانوادگی در حال شکل گیری است. بر این اساس، تقویت «الفت» و «مودت» به عنوان سازوکارهای پیونددهنده اعضای خانواده، با الهام از میراث دینی و فرهنگی، در کنار بازتعریف نگرش ها، بازسازی هیجانی مبتنی بر آرامش، و تربیت رفتاری مبتنی بر خویشتنداری، می تواند راهبردی موثر برای تحکیم خانواده باشد. همچنین نقش رسانه، آموزش و پرورش و سیاست های حمایتی دولت در الگوسازی، کاهش بازنمایی خشونت، افزایش زمان باهم بودن اعضای خانواده و تقویت نقش مادری و همکاری خانوادگی، در تحقق این چشم انداز تعیین کننده ارزیابی می شود.

کلیدواژه ها:

تحولات فرهنگی خانواده ، برزخ فرهنگی ، تغییر الگوهای ازدواج ، تضعیف سرمایه اجتماعی ، تحکیم خانواده