انتقال فناوری در قراردادهای بزرگ تجاری (پیوست فناوری)

انتقال فناوری در قراردادهای بزرگ تجاری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی توسعه فناورانه، زمانی موفق تلقی می شود که صرفا به خرید تجهیزات و ماشین آلات محدود نماند، بلکه به «تسلط بر فناوری» از طریق تقویت ظرفیت جذب، سازگارسازی، بومی سازی و نهایتا توان بازتولید و نوآوری منجر شود. تجربه سه دهه اخیر صنعت ایران نشان می دهد سرمایه گذاری های گسترده در خرید فناوری نوین، در بسیاری موارد به دلیل ضعف تصمیم گیری تخصصی، عدم وجود خبرگان در هسته های تصمیم گیر و نبود برنامه جذب فناوری، به انتقال واقعی دانش و توان طراحی منتهی نشده و با فرسودگی سریع تجهیزات، بازده سرمایه گذاری کاهش یافته است. در این چارچوب، «پیوست فناوری» به عنوان ابزار سیاستی برای الزام طرف های خارجی به انتقال فناوری در قراردادهای خارجی و هم راستا با سیاست های اقتصاد مقاومتی معرفی شده است، اما با چالش هایی چون الزام آور نبودن، ضعف نظام نظارت، و نبود توانمندی اجرایی دستگاه ها مواجه است. در سطح راهبردی، موفقیت انتقال فناوری نیازمند ایجاد جذابیت اقتصادی برای طرف خارجی (از جمله تخصیص هدفمند بازار و تجمیع خریدها)، ارتقای ظرفیت جذب طرف داخلی (کنسرسیوم سازی، حمایت از طراحی و مهندسی و شبکه سازی تامین کنندگان)، اصلاح قوانین و مشوق ها، توسعه بانک های اطلاعات فناوری، پوشش ریسک شرکت های گیرنده فناوری، و تعریف جایگاه دانشگاه ها به عنوان مشاور تخصصی دستگاه های اجرایی در طراحی و نظارت بر پیوست فناوری است.

کلیدواژه ها:

انتقال فناوری ، پیوست فناوری ، ظرفیت جذب فناوری ، بومی سازی فناوری ، یادگیری فناورانه