نظام بانکی و فضای کسب و کار

نظام بانکی ایران به عنوان متولی اصلی تامین مالی اقتصاد، نقشی تعیین کننده در شکل دهی محیط کسب وکار دارد، اما ساختار بانک محور و بانکداری ذخیره جزئی، در کنار ضعف های نهادی و حقوقی، می تواند به مانعی جدی برای رشد تولید و اشتغال تبدیل شود. تامین مالی در ایران عمدتا بر خلق اعتبار و تعیین نرخ سود متکی است و این سازوکار، به دلیل اثرگذاری بر تورم، انحراف منابع به سمت فعالیت های غیرمولد و سفته بازی و افزایش تقاضا برای وام، پیوند نظام مالی با بخش واقعی اقتصاد را تضعیف کرده است. هم زمان، چالش های ساختاری و مدیریتی مانند ناکارآمدی نظارت بانکی، ضعف آموزش کارکنان، عدم توسعه ابزارهای مالی نوین، تعدد عقود و گرایش به بنگاهداری، و نیز مشکلات عملکردی نظیر سهم بالای مطالبات غیرجاری، نبود شفافیت صورت های مالی، قراردادهای یک طرفه و عدم ارزیابی دقیق پروژه ها، به کاهش کارایی بانک ها انجامیده است. در سطح محیط کسب وکار، بنگاه های کوچک و متوسط که ستون اشتغال صنعتی کشورند، با محدودیت شدید دسترسی به اعتبار مواجه اند و بخش عمده تعطیلی واحدهای صنعتی به کمبود نقدینگی نسبت داده می شود. راهبردهای پیشنهادی شامل اصلاح بنیادین نظام بانکی، حرکت به سمت بانکداری محدود، توسعه روش های جایگزین تامین مالی از جمله تامین مالی زنجیره ای و بازار سرمایه، و کاهش تقاضای اعتبارات بانکی از طریق سیاست پولی هدفمند، اصلاح حقوق مالکیت زمین و کنترل سفته بازی در بازارهای دارایی است.

کلیدواژه ها:

بانکداری ذخیره جزئی ، خلق اعتبار بانکی ، ناترازی ترازنامه ، تخصیص غیربهینه منابع ، تامین مالی زنجیره ای