مبانی اسلامی ضرورت اصلاح قانون بانک مرکزی در راستای افزایش استقلال و پیشنهادهای اصلاحی قانون مربوطه

استقلال بانک مرکزی در نظام پولی ایران، به ویژه از منظر مبانی اسلامی، شرطی بنیادین برای مهار تورم و صیانت از ارزش پول و در نتیجه تضمین عدالت اقتصادی تلقی می شود. حفظ ارزش پول در این چارچوب نه صرفا یک هدف اقتصادی، بلکه تعهدی شرعی و قراردادی دانسته می شود که بر پایه آموزه های وفای به عهد و قواعد فقهی مانند «لاضرر» و «اتلاف» قابل استناد است. تورم و سیاست های پولی انبساطی، علاوه بر تضعیف کارکرد پول به عنوان معیار سنجش ارزش، موجب انتقال ناعادلانه ثروت به نفع دارندگان سرمایه و به زیان اقشار حقوق بگیر و کم درآمد می شود و بنابراین با مقتضای عدالت اسلامی ناسازگار است. در این چارچوب، نقد اصلی به پیش نویس لایحه جدید بانک مرکزی، تعدد اهداف، وابستگی ساختاری بانک مرکزی به دولت (از جمله بانکدار بودن دولت)، دولتی بودن کامل مجمع عمومی، ضعف سازوکار نصب رئیس کل، و تقلیل شورای فقهی به نهادی مشورتی و کم اثر است. راهبردهای اصلاحی بر تعریف یک هدف اصلی و واحد برای بانک مرکزی (تثبیت سطح عمومی قیمت ها و حفظ ارزش پول)، افزایش استقلال نهادی از طریق بازطراحی مجمع عمومی با حضور نمایندگان قوای سه گانه، اصلاح فرایند انتصاب رئیس کل، ایجاد بانک خزانه برای تفکیک وظایف بانکی دولت، به رسمیت شناختن پول الکترونیکی، و ارتقای جایگاه شورای فقهی و نظارت شرعی به عنوان رکن الزام آور در نظام بانکی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

استقلال بانک مرکزی ، حفظ ارزش پول ، عدالت توزیعی ، نظارت شرعی ، سلطه مالی