چالش های دیپلماسی اقتصادی ایران در کشورهای عضو سازمان همکارهای اقتصادی اکو

دیپلماسی اقتصادی در قرن بیست ویکم به عنوان پیونددهنده قدرت و ثروت، ابزار تسهیل تجارت خارجی، جذب سرمایه گذاری مستقیم و ارتقای نفوذ بین المللی برای کسب منافع ملی تعریف می شود و در سطح منطقه ای نقشی واسط میان دیپلماسی دوجانبه و چندجانبه دارد. با وجود ظرفیت های گسترده سازمان همکاری اقتصادی اکو از نظر جمعیت، موقعیت ژئوپلیتیک و شبکه های مواصلاتی، همگرایی اقتصادی آن بسیار محدود مانده و سهم تجارت درون منطقه ای اکو در مقایسه با اتحادیه اروپا و آسه آن ناچیز است. تحلیل اقتصادسنجی مبتنی بر مدل گرانشی برای دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ نشان می دهد تولید ناخالص داخلی، جمعیت، مجاورت و دسترسی به دریا اثر مثبت بر صادرات دارند و فاصله و تحریم اثر منفی؛ اما متغیر «تعداد سفرا و کنسول ها» که نماینده دیپلماسی اقتصادی است، معنادار نبوده و ناکارآمدی سازوکارهای دیپلماتیک را برجسته می کند. عوامل اصلی این ناکامی شامل نبود سیاست بالادستی و سند مدون، بی انگیزگی و سردرگمی سفرا، ضعف یا کمبود رایزن های بازرگانی، روابط ناکارآمد میان سفرا و رایزنان، مشکلات تعامل با تجار و اتاق های بازرگانی، ورود نهادهای امنیتی به اقتصاد، تضاد اولویت های دیپلماتیک و اقتصادی، و ضعف بخش خصوصی است. راهبرد محوری پیشنهادی، تدوین سند راهبردی دیپلماسی اقتصادی در سطحی فراتر از وزارت امور خارجه برای تعیین اهداف، اولویت ها و هماهنگی نهادی و کاهش موازی کاری است.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی اقتصادی ، سازمان همکاری اقتصادی اکو ، همگرایی اقتصادی ، مدل گرانشی تجارت ، رایزن های بازرگانی