ایجاد فرهنگ مطالعه در مدارس

پایین بودن سرانه مطالعه در ایران نشان می دهد سیاست ها و اقدامات رایج مانند نمایشگاه های کتاب، یارانه کاغذ، توسعه کتابخانه های عمومی و تولید بسته های کمک آموزشی، علی رغم گستردگی، به افزایش واقعی عادت مطالعه در جامعه منجر نشده اند و گاه پیامدهایی جانبی مانند رونق بازار فروش کتاب یا رشد غیرطبیعی ناشران داشته اند. شکل گیری فرهنگ مطالعه از خانواده آغاز می شود و در دوره ابتدایی با مدرسه و نظام آموزشی تثبیت می گردد؛ از این رو، مدرسه به عنوان نخستین نهاد ملی مواجهه کودک با جامعه، نقش محوری در نهادینه سازی این فرهنگ دارد. چالش های اصلی در سه حوزه محتوا، آموزش و زیرساخت قابل شناسایی است: تمرکز شدید برنامه ها بر کتاب درسی و فقر منابع غیردرسی مناسب، فشردگی برنامه درسی و نبود ارجاع نظام مند به منابع مکمل، ضعف سواد اطلاعاتی و مهارت معلمان و مدیران برای استفاده از منابع کتابخانه ای، و کمبود یا تغییر کاربری فضاهای آموزشی مانند کتابخانه و آزمایشگاه. نتیجه این وضعیت، تحمیل خواندن و حفظ مطالب درسی به کودکان و ایجاد تجربه منفی از مطالعه است. راهبردهای پیشنهادی شامل افزودن بخش «منابع برای مطالعه بیشتر» در کتاب های درسی، تخصیص زمان رسمی برای مطالعات غیردرسی با نظارت انجمن ها، ایجاد و تقویت کتابخانه های مدرسه با معماری و منابع مناسب و حضور کتابداران متخصص، آموزش سواد اطلاعاتی به معلمان و دانشجو-معلمان، تشکیل کارگروه انتخاب کتاب برای مدارس، و تجهیز کتابخانه ها با امکانات جذاب و ارگونومیک متناسب با کودکان است.

کلیدواژه ها:

فرهنگ مطالعه ، کتابخانه مدرسه ، منابع غیردرسی ، سواد اطلاعاتی ، سیاست گذاری خواندن