آسیب شناسی خط مشی گذاری عمومی

نظام خط مشی گذاری عمومی در ایران با مشکلات ساختاری و عملکردی مواجه است که نتیجه آن، کاهش اثربخشی سیاست ها و تداوم ناکارآمدی در حل مسائل عمومی است. مهم ترین چالش ها شامل نبود هماهنگی و تعامل موثر میان خط مشی گذاران و مجریان، تناقض و عدم انسجام خط مشی ها، فقدان جامعیت در توجه به سطوح ملی و منطقه ای، تعدد مراکز تصمیم گیری و نبود متولی مشخص، و ضعف تعریف فنی از مفاهیم و فرآیند خط مشی گذاری است. علاوه بر این، مساله محور نبودن تدوین سیاست ها، فقدان مطالعات و دانش فنی لازم برای تبدیل سیاست های کلان به برنامه های اجرایی خرد، و نبود سیستم مدیریت مسائل عمومی موجب شده سیاست گذاری اغلب فاقد چارچوب نظری معتبر و دستورالعمل های صریح باشد. تحلیل نظری گزارش با بهره گیری از رویکردهایی مانند «جریانات چندگانه»، «رویکرد شبکه ای» و «مدل فرآیندی» نشان می دهد خط مشی گذاری در ایران به واسطه نقش تعیین کننده افراد کلیدی، اثرگذاری نهادهای غیررسمی و ضعف مشارکت شهروندان، از مسیر عقلانیت فنی فاصله گرفته است. راهبردهای پیشنهادی بر تقویت خط مشی گذاری تعاملی و پایین به بالا، ایجاد سازوکار رسمی مشارکت مردم پیش از تصویب قوانین، استفاده سازمان یافته از ظرفیت دانشگاه ها و مراکز پژوهشی در تدوین خط مشی، انتخاب ابزارهای مناسب اجرا متناسب با شرایط اجتماعی و گروه های هدف (مشوق ها و ظرفیت سازی)، و تعریف شاخص های شفاف برای ارزیابی، پایداری و انسجام سیاست ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

خط مشی گذاری عمومی ، ناکارآمدی سیاستی ، هماهنگی نهادی ، رویکرد شبکه ای ، ارزیابی خط مشی