کرونا و آسیب های اجتماعی در ایران (با تاکید بر ملاحظات سیاست گذاری اجتماعی)

بحران کرونا با تغییر الگوهای زیست اجتماعی و اختلال در کارکردهای نظام اجتماعی، زمینه ظهور و تشدید طیفی از آسیب های اجتماعی را فراهم کرده است و شدت این پیامدها بیش از آنکه به خود ویروس وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی و سیاست های مدیریت بحران بستگی دارد. کرونا در بستر نابرابری های مزمن اجتماعی عمل کرده و با افزایش شکاف دسترسی به امکانات بهداشتی، اینترنت و آموزش مجازی، به بازتولید محرومیت و بی عدالتی آموزشی انجامیده است. هم زمان، افزایش زمان حضور اعضای خانواده در کنار یکدیگر و ضعف مهارت های ارتباطی و حل تعارض، نرخ تنش های خانوادگی و تماس با خدمات حمایتی را بالا برده و فشار مضاعفی بر زنان و والدین ایجاد کرده است. در سطح اقتصادی، بیکاری گسترده و پوشش ناقص بیمه ای، سلامت روان را تهدید کرده و خطر افزایش خودکشی را تقویت کرده است. در حوزه جرم، کاهش برخی جرائم مانند تصادفات و مراجعه به نهادهای انتظامی در کنار افزایش معنادار سرقت، جرائم اقتصادی و جرائم فضای مجازی (کلاهبرداری، هک، خیریه های جعلی) مشاهده می شود و برخی آسیب ها نظیر خشونت خانگی، کودک آزاری و مصرف مواد و الکل نیز روند افزایشی داشته اند. راهبردهای سیاستی بر استقرار نظام تامین اجتماعی فراگیر، تقویت رفاه خانواده و کودک، گسترش دولت الکترونیک و عدالت آموزشی، ارتقای سلامت روان، افزایش شفافیت اطلاعات و اعتمادسازی، بازنگری سیاست های فضای مجازی، و بهره گیری از ظرفیت جامعه مدنی، تولید داده های کلان و مطالعات بین رشته ای برای مداخلات موثر در دوران بحران و پسابحران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کرونا و آسیب های اجتماعی ، نابرابری اجتماعی ، خشونت خانگی ، جرائم فضای مجازی ، حکمرانی بحران