سویه های فرهنگی- اجتماعی و مداخلات موثر بر کاهش خودکشی در ایران

افزایش نرخ خودکشی در ایران و ناکامی نسبی برنامه های پیشگیرانه موجود نشان می دهد که تمرکز غالب بر رویکرد پزشکی–روان پزشکی، بدون توجه کافی به سازوکارهای فرهنگی و اجتماعی، ظرفیت کاهش پایدار این پدیده را محدود کرده است. خودکشی رفتاری پیچیده و چندعاملی است که از برهم کنش عوامل کلان اجتماعی (نابرابری، تبعیض، بیکاری، محرومیت، سرمایه اجتماعی پایین)، عوامل محلی و قومی، و متغیرهای خانوادگی و ارتباطی شکل می گیرد و در برخی استان های قومیتی غرب کشور، الگوی متفاوتی از جمله شیوع بالاتر خودکشی زنان مشاهده می شود. ضعف هماهنگی میان نهادهای مداخله گر، نبود ارزشیابی دقیق از اثربخشی سیاست ها، و تاثیرات همه گیری کووید-۱۹ بر تشدید آسیب پذیری اجتماعی، از چالش های کلیدی محسوب می شود. پیشنهادهای سیاستی بر طراحی مداخلات چندبخشی مبتنی بر سلامت، آموزش، اشتغال، حمایت اجتماعی و عدالت اجتماعی، مشارکت فعال متخصصان علوم اجتماعی در برنامه ملی پیشگیری از خودکشی، تقویت رویکردهای محله محور برای تغییر فرهنگ مولد خشونت، آموزش مهارت های زندگی به ویژه برای زنان و خانواده ها، مدیریت بازنمایی رسانه ای خودکشی و کاهش دسترسی به محتوای مروج آن، مبارزه با انگ زنی در اجتماعات سنتی، و توسعه نظام بازتوانی پایدار پس از اقدام به خودکشی با مشارکت سمن ها و خانواده ها تاکید دارد. همچنین مداخلات سازمان یافته قضایی و حقوقی برای مواجهه با خشونت خانگی و مسائل فرهنگی مرتبط با زنان، به عنوان پیش شرط کاهش خودکشی در کانون های پرخطر معرفی می شود.

کلیدواژه ها:

پیشگیری از خودکشی ، عوامل اجتماعی خودکشی ، نابرابری اجتماعی ، مداخلات چندبخشی ، خودکشی زنان