مسئله شناسی مهاجران افغان در ایران؛ الزامات و بایسته های سیاسی

مهاجرت افغان ها به ایران پدیده ای پایدار و چندعلتی است که ریشه در برهم کنش عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در افغانستان دارد و تداوم آن، ضرورت سیاست گذاری اجتماعی هدفمند در کشور مقصد را برجسته می سازد. گسترش ناامنی و حاکمیت سرکوب گرانه، فروپاشی اقتصادی و فقر گسترده، محدودیت های شدید آموزشی و شغلی زنان، تشدید تبعیض های قومی و مذهبی، گسترش مدارس ایدئولوژیک و افول نظام علمی افغانستان، از محرک های اصلی استمرار مهاجرت و کاهش امکان بازگشت پایدار به شمار می روند. در ایران، تمرکز سیاست ها بر جنبه های تهدیدمحور و موقتی انگاری مهاجرت، موجب ناکارآمدی برنامه ها و فقدان بهره برداری از ظرفیت های انسانی مهاجران شده است؛ در حالی که حضور گسترده نخبگان و دانشجویان افغان می تواند فرصت مهمی برای توسعه علمی و اقتصادی ایران باشد. سیاست گذاری کارآمد مستلزم تولید داده های جامع و قابل اعتماد، توجه به ناهمگونی گروه های مهاجر، و طراحی سیاست های منسجم بر مبنای چهار محور فرصت/چالش، حقوق انسانی (به ویژه زنان و کودکان)، امنیت و بازار کار است. همچنین پراکندگی نهادی و نبود مرجع یکپارچه در امور مهاجران، هماهنگی سیاست ها را تضعیف کرده و تشکیل یک سازمان ملی یا وزارت مهاجرت، مشارکت دانشگاه ها و جامعه مدنی، تنظیم سیاست های کنسولی، و اتخاذ سیاست رسانه ای برای جلوگیری از افغان هراسی، از راهبردهای کلیدی ساماندهی مهاجرت و کاهش تنش های اجتماعی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مهاجرت افغان ها ، سیاست گذاری مهاجرت ، افغان هراسی ، حقوق مهاجران ، حکمرانی مهاجرت