چالش های طرح اصلاح نظام بانکداری کشور

ناکارآمدی و بی ثباتی در نظام بانکداری ایران، ریشه در رشد بلندمدت و نامتناسب متغیرهای پولی با رشد تولید دارد؛ به گونه ای که طی پنج دهه اخیر پایه پولی و نقدینگی با نرخ های بسیار بالا افزایش یافته و همبستگی قوی میان رشد پول و تورم شکل گرفته است. بخش مهمی از رشد پایه پولی ناشی از افزایش خالص دارایی های خارجی بانک مرکزی است که عمدتا به تبدیل درآمدهای نفتی دولت به ریال مربوط می شود و از محدود بودن کنترل بانک مرکزی بر ترازنامه خود حکایت دارد. در کنار این عامل، سلطه مالی دولت و بانک ها، عدم استقلال نهادی بانک مرکزی در قانون و عمل، و چندهدفه بودن ماموریت ها، کارایی سیاست پولی را تضعیف کرده است. همچنین ضعف قانون نویسی و اتکای افراطی به آیین نامه ها و دستورالعمل ها موجب دور شدن اجرا از روح قانون، ایجاد مسیرهای دور زدن مقررات و تکرار چرخه اصلاحات ناقص شده است. از دیگر مسائل ساختاری، انحصار و تمرکز قدرت در برخی بانک های بزرگ و ایجاد انگیزه های ضد رقابتی است که امکان رشد بانک های خصوصی و اصلاح نظام بانکی را محدود می کند. راهبردهای پیشنهادی بر استقلال بانک مرکزی از قوه مجریه، تعیین صریح هدف اصلی ثبات قیمت ها، تقویت شفافیت و پاسخگویی، تعریف دقیق شخصیت حقوقی و روابط بانک مرکزی با دولت، بانک ها و جامعه، تقویت جایگاه نظارتی و تنظیم گری، و تدوین قوانین دقیق و کم وابسته به آیین نامه ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

استقلال بانک مرکزی ، سلطه مالی ، رشد نقدینگی ، سیاست پولی ، اصلاح نظام بانکی