مشارکت مردمی در طرح های اسکان غیر رسمی و بافت های فرسوده شهری از تخیل تا واقعیت

مشارکت در معنای عام خود درگیری آحاد مردم و دست اندرکاران بازسازی و نوسازی بافت­های فرسوده در فرایند و روند تهیه و اجراء طرحهای نوسازی و بازسازی است. در حالیکه این مفهوم در تئوری توسط        دست­اندرکاران و مسئولان و برنامه­ریزان پذیرفته شده، اما در عمل فرایند تهیه طرحها از شناخت مساله و تدوین چشم­انداز و راهبردها گرفته تا ارائه راه­حل­های پیشنهادی و تا اجراء (اگر به این مرحله برسد!) به گونه­ای است که کمتر جائی برای مشارکت مردم و سایر بازیگران عرصه نوسازی و بازسازی فراهم آورده است. مسیر گردش کار و روند تهیه، بررسی و تصویب طرحها نیز آسیب­هایی را موجب می­شود که عملا بدون حضور مردم و نهادهای ذیربط زمینه و عرصه مشارکت را به حداقل تقلیل می­دهد. نتیجه آن ناکارآمد شدن طرحها و فقدان مکانیسم­های مشارکتی است که عملا تحقق پذیری طرحهای نوسازی بافت­های فرسوده را با مشکلات جدی مواجه کرده است. در این مقاله تجربه دو طرح تهیه شده با دو فرایند و نگاه متفاوت از نگاه فرایندشناسی طرح و جایگاه و امکان­پذیری مشارکت مردمی مقایسه شده است: اسکان غیررسمی کرج با شرح خدمات ۵ مرحله­ای با عنوان توانمندسازی و خاک سفید با شرح خدمات ۳ مرحله­ای با عنوان طرح منظر شهر. این مقاله پس از طرح زمینه نظری در رابطه با مفهوم و مبانی مشارکت در بازسازی و نوسازی بافت­های فرسوده و آسیب­های طرحهای تهیه شده (با استناد به تجربه­های محقق و تیم پژوهشی) از منظر تحقق مشارکت پیشنهاداتی در رابطه با فرایند و روند تهیه تا اجراء این طرحها از منظر مشارکت ارائه خواهد داد

کلیدواژه ها:

مشارکت مردمی ، فرایند برنامه ریزی و طراحی ، بافت های فرسوده شهری اسکان غیررسمی ، نوسازی و بازسازی