ویژگی های شهرسازی، شهرنشینی و شهرگرایی در دوران معاصر

نظام شهرسازی ایران در یکصدو پنجاه سال اخیر دچار تغییر و تحولات گسترده ای شده است؛ در دوران قاجار و بعد از جنگ های ایران و روس به تدریج ایران با مدرنیسم آشنا می شود و در دوران ناصرالدین شاه سرآغاز برخورد با جوامع غربی و گرته­برداری از مظاهر جامعه غربی است.سفرهای شاهان قاجار به اروپا و تحت تاثیر قرار گرفتن آنان، به تدریج بعضی از مظاهر جامعه مدرن به جامعه ایرانی تزریق میشود؛ شهر بستر تغییرات این روند است و تا پایان قاجار این روند در حال رشد است و در اواخر آن شاهد وقوع انقلاب مشروطه می باشیم که یک رخداد سیاسی، مدنی(شهری) اجتماعی است؛ با روی کار آمدن خاندان پهلوی و اقدامات گسترده اداری و سیاسی؛ شهر بستر تغییرات گسترده ای شد و تا سال ۱۳۲۰ استمرار می یابد( که هم عصر مدرنیزم در اروپا است.) در دوره بعد که خود به دو دوره از ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ و از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷  تقسیم می شود ، با دو هجوم جمعیتی از روستا به شهر و نیز از شهرهای کوچک به بزرگ مواجهیم که درآمدهای نفتی بر روند آن تاثیرگذار است و در دوره انقلاب اسلامی که آن نیز به دو دوره قابل تقسیم است، یعنی از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ که کشور درگیر جنگ تحمیلی است و از سال ۱۳۶۸ تاکنون که با رویکرد اقتصاد شبه آزاد، نظام شهرسازی کشور دستخوش فرایند درامدزایی قرار گرفت و تاکید عمده آن بر فروش تراکم است، در این گذار خاص تاریخی هنوز شهرسازی معاصر درگیر شرایط ناثبات و متزلزل در حوزه برنامه ریزی و مدیریت شهری است که سعی شده است در این مقاله به آن بپردازیم.

کلیدواژه ها:

شهرسازی ، شهرنشینی ، شهرگرایی ، معاصر ، تحولات ، نظام