بررسی چگونگی انتقال عناصر فرهنگی در ترجمه های ادبی فارسی به روسی با تکیه بر رمان سووشون نوشته سیمین دانشور

این پژوهش با نگاهی به نقش ترجمه در حوزه فرهنگ با رویکردی میان رشته ای به بررسی چگونگی ترجمه مفاهیم و عناصر فرهنگی از زبان فارسی به روسی می پردازد. رمان مشهور سووشون اثر سیمین دانشور به دلیل گستردگی استفاده از عناصر فرهنگی و بومی به عنوان پیکره مطالعاتی در پژوهش حاضر انتخاب شده است. یگانه ترجمه روسی این رمان در سال ۱۹۷۵ به قلم شمس الدین بدیع و ناتالیا کاندیروا به همت انتشارات پروگرس در روسیه به چاپ رسیده است. هدف از انجام این پژوهش بررسی عملکرد مترجمان در برخورد با عناصر فرهنگی و انتقال آن ها به زبان مقصد بوده و بدین منظور دو پرسش اساسی را مطرح کرده ایم: مترجمان از چه روش هایی برای انتقال عناصر فرهنگی سود جسته اند؟ آیا مترجمان در برگردان این عناصر و حفظ بار فرهنگی متن مبدا موفق بوده اند؟ برای پاسخ به این پرسش ها، از نظریه زبان شناس روس، وندیکت وینوگرادوف و ترجمه شناسان بلغاری، سرگئی ولاخوف و سیدر فلورین بهره برده ایم. روش کار پژوهش بر اساس تحلیل مقابله ای و خوانش موازی متون مبدا و مقصد و شامل سه مرحله استخراج، دسته بندی و تحلیل داده ها و خطاها بوده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که در میان عناصر فرهنگی و مفاهیم بومی عناصر قوم نگاری بیشترین فراوانی را داشته اند و بیشترین روش به کار گرفته شده به وسیله مترجمان روش معادل یابی در زبان و فرهنگ مقصد برای ترجمه پذیرها و روش ترجمه تقریبی برای ترجمه ناپذیرها بوده است. درمجموع، مترجمان با ارائه ترجمه ای روان و مبداگرا در زبان مقصد، در حفظ بار فرهنگی و انتقال عناصر فرهنگی و مفاهیم بومی بسیار موفق عمل کرده اند.

کلیدواژه ها:

مطالعات ترجمه ، عناصر فرهنگی ، روش ترجمه ، سووشون ، وینوگرادوف ، ولاخوف و فلورین