مقایسه عملکرد روش‎های برنامه ریزی بیان ژن و روابط تجربی در پیش بینی تبخیرتعرق مرجع روزانه در اقلیم های مختلف

تبخیرتعرق یکی از مهم ترین پارامترهایی است دانستن آن جهت برآورد آب مصرفی گیاه و طراحی سیستم‎های آبیاری ضروری است. هدف از انجام این پژوهش، مقایسه عملکرد روش‎های برنامه ریزی بیان ژن و روابط تجربی در تخمین تبخیرتعرق مرجع روزانه در بازه زمانی ۲۰ ساله (۲۰۲۰-۲۰۰۱) در سه اقلیم خشک (بیرجند)، مدیترانه ای (گرگان) و بسیار مرطوب (رشت) می‎باشد. به منظور مقایسه نتایج حاصل از الگوریتم بیان ژن در پیش بینی تبخیرتعرق مرجع، ۶ سناریو با توجه به پارامترهای هواشناسی تاثیرگذار تبخیرتعرق مرجع تعریف شد. همچنین در این پژوهش، برای برآورد تبخیرتعرق مرجع روزانه از روش های تجربی (مک کینگ، پریستلی تیلور، فائو بلانی کریدل، پنمن- مونتیث-فائو، هارگریوز، هارگریوز سامانی، ایرماک- RS و ایرماک- Rn) استفاده گردید. در نهایت، بهترین مدل براساس معیارهای ارزیابی RMSE، MAE، NSE و R۲ انتخاب شد. نتایج نشان داد که در ایستگاه های بیرجند و گرگان، سناریوی a به دلیل در نظر گرفتن پارامترهای حداقل دما، حداکثر دما، میانگین دمای هوا، رطوبت نسبی، سرعت باد در ارتفاع دو متری، ساعات آفتابی و تبخیرتعرق مرجع پیش بینی مطلوب تری را ارائه کرده است. در ایستگاه رشت، سناریوی b پیش بینی مطلوب تری را نسبت به سایر سناریوها ارائه کرده است. همچنین، روش ایرماک-Rs و روش هارگریوز با مقدار R۲ بالا، NSE نسبتا خوب و مقدار RMSE و MAE کمتر نسبت به سایر روش ها، می تواند جایگزین مناسبی برای روش پنمن- مونتیث- فائو در مقیاس روزانه در اقلیم های مدیترانه ای (گرگان)، بسیار مرطوب (رشت) و خشک (بیرجند) باشد. همچنین، روش هارگریوز سامانی کمترین دقت (R۲=۰.۵) را در برآورد تبخیرتعرق مرجع در همه ایستگاه ها داشته اند..

کلیدواژه ها:

ایرماک ، پنمن-مونتیث-فائو ، تبخیرتعرق ، مک کینگ ، هارگریوز