اندرکنش حفاری تونل سبزکوه و مخاطرات زیست محیطی در ناحیه زاگرس ایران

سامانه انتقال آب سبزکوه به عنوان یک طرح انتقال آب بین حوضه ای در منطقه سبزکوه استان چهارمحال و بختیاری و از سرشاخه های رود کارون برنامه ریزی شد. این طرح در ابتدا شامل بند انحرافی، کانال روباز و تونل بود. در مطالعات امکان سنجی و اولیه به مخاطرات زیست­ محیطی ناشی از اجرای طرح بر تالاب چغاخور، اکوسیستم و منابع آب زیرزمینی منطقه، به قدر کفایت اهمیت داده نشد. تنها به دلیل مشکلات تملک زمین در منطقه جنگلی چارطاق، مسیر تونل تغییر کرد و کانال نیز حذف شد. در این راستا، کلیات طرح به بند انحرافی و تونل به طول ۱۱ کیلومتر افزایش پیدا کرد. این در حالیست که در انتخاب مسیر نهایی نیز مخاطرات زمین شناسی و زیست محیطی محدوده طرح به طور کامل بررسی نشد. پس از ۴۸۴ متر حفاری، برخورد به گسل سولقان و هجوم یکباره آب با دبی ۱۰۰ لیتر بر ثانیه و روان شدگی جبهه کار حفاری، موجب گیرکردن ماشین حفاری شد. در ادامه، زهکشی آب موجب خشک شدن چشمه آلوقره و کم آب شدن چشمه شیرکشته و تبعات زیست­ محیطی و اجتماعی منفی در منطقه شد. در این راستا، آزادسازی TBM  با ساخت دو گالری کناری و تزریق و زهکشی انجام شد. در نهایت با توجه به مشکلات به وجود آمده عملیات حفاری تونل متوقف شد. چالش­های به وجود آمده در این پروژه، لزوم بررسی جامع و برنامه­ریزی در انتخاب مسیر و TBM همچنین ارزیابی زیست­محیطی در تمام مراحل و بررسی اندرکنش آن ها با یکدیگر را نشان می­دهد.

کلیدواژه ها:

Solaghan fault ، Water inrush ، TBM selection ، Geological model ، Environment. ، گسل سولقان ، هجوم آب ، انتخاب TBM ، مدل زمین ، محیط زیست