تاثیر کاربرد منابع مختلف سلنیوم بر ویژگیهای رشدی و جذب عناصر غذایی در گیاه کاهو فرانسوی (Lactuca sativa Lollo Bionda) تحت تنش شوری

هدف: این پژوهش اثرات کاهنده فرمولاسیون های مختلف سلنیوم بر کاهوی فرانسوی تحت تنش شوری را با تمرکز بر پارامترهای رشد و جذب مواد معدنی بررسی کرد. هدف، تعیین شکل و غلظت بهینه سلنیوم برای کاهش مهار رشد، عدم تعادل یونی و استرس اکسیداتیو ناشی از شوری بود. هم چنین بررسی شد که آیا نانوسلنیوم در مقایسه با سلنات سدیم معمولی، با بهبود هموستاز مواد مغذی و بازیابی رشد، تحمل به شوری را بهتر افزایش می دهد. این مطالعه به دنبال ایجاد روابط کمی بین میزان مصرف سلنیوم و پاسخ های فیزیولوژیک در سطوح مختلف شوری و ارائه راه کارهای عملی برای کشاورزی در شرایط شور بود. روش پژوهش: آزمایش در محیط کنترل شده با طرح فاکتوریل کاملا تصادفی شامل سه سطح شوری (صفر، ۳ و ۶ دسی زیمنس بر متر NaCl) و پنج تیمار سلنیوم: شاهد (بدون سلنیوم)، سلنات سدیم (۵ و ۱۰ میلی گرم در لیتر) و نانوسلنیوم (۲ و ۴ میلی گرم در لیتر) در سه تکرار انجام شد. گیاهان کاهوی رشد یافته به روش هیدروپونیک در مرحله رویشی تحت تیمار قرار گرفتند و پارامترهای مورفولوژیکی، محتوای یونی (Na+، K+، Cl-) و تجمع سلنیوم اندازه گیری شد. از طیف سنجی جذب اتمی و کروماتوگرافی یونی برای اندازه گیری دقیق مواد معدنی و از آنووا دوطرفه و آزمون دانکن (۰۵/۰p≤) برای تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها: برهم کنش معنی دار (۰۱/۰p<) شوری و سلنیوم در تمام پارامترها مشاهده شد. شوری شدید (۶ دسی زیمنس بر متر) باعث کاهش ارتفاع گیاه (۶/۴۸ درصد)، وزن تر ساقه (۸/۴۴ درصد) و سطح برگ (۲/۵۴ درصد) شد و تجمع Na+ را ۲۴/۲ برابر و K+ را ۷/۴۲ درصد کاهش داد. نانوسلنیوم (۴ میلی گرم در لیتر) وزن تر ساقه را ۶/۲۸ درصد و وزن خشک ریشه را ۴/۳۰ درصد افزایش داد و نسبت K+/Na+ را ۲/۳۱ درصد بهبود بخشید. نانوسلنیوم سطح برگ را ۸/۱۶ درصد بیش تر از سلنات افزایش داد. در شوری متوسط (۳ دسی زیمنس بر متر)، نانوسلنیوم قطر ساقه را ۳/۲۲ درصد و گسترش تاج را ۵/۱۸ درصد افزایش داد، محتوای Cl- ریشه را ۵/۳۲ درصد کاهش و تجمع سلنیوم اندام هوایی را ۷/۲۵ درصد افزایش داد. نتیجه گیری: کاهوی فرانسوی به شوری حساس است، اما مکمل سلنیوم، به ویژه نانوسلنیوم، این اثرات را از طریق حفظ پتاسیم، دفع سدیم، بهبود ظرفیت فتوسنتزی و تجمع سلنیوم کاهش داد. نانوسلنیوم (۴ میلی گرم در لیتر) با عملکرد ۳۱–۱۶ درصد بهتر نسبت به سلنات، به عنوان تیمار بهینه شناخته شد و می تواند به عنوان یک ابزار نوآورانه در کشاورزی شور با فراهمی زیستی و اثرات محافظتی بهتر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تنش اسمزی ، جذب عناصر ، سلنات سدیم ، کاهو ، محلولپاشی