بررسی ارتباط حواس ظاهری و باطنی و نقش آن در تکامل انسان

: این مقاله به بررسی جامع ارتباط میان حواس ظاهری و باطنی انسان، به عنوان دو جنبه مهم در درک و تحلیل جهان پیرامون می پردازد. حواس ظاهری، شامل بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه هستند، که ابزارهایی برای دریافت اطلاعات از مظاهر مادی به شمار می روند. این حواس به انسان امکان می دهند تا محیط اطراف خود را شناسایی کرده و با آن تعامل برقرار کند.در مقابل، حواس باطنی همچون خیال، وهم، فکر، عالمه و عاقله، توانایی درک امور غیرمادی و معنوی را به انسان می دهند. این حواس به کشف حقائق پیچیده و مفاهیمی که فراتر از ماده و جسم هستند، کمک می کنند. نقش حس مشترک، به عنوان واسطه ای میان این دو دسته از حواس، کلیدی است. حس مشترک تصاویر و داده های دریافت شده از قوای ظاهری را حفظ کرده و به قوای باطنی منتقل می کند. این فرآیند از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا حواس ظاهری نمی توانند اطلاعات دریافت شده را برای مدت طولانی نگهداری کنند.از طرفی، مقاله به جایگاه روح و جسم در علم اخلاق می پردازد و تاکید دارد که تهذیب نفس و ریاضت از طریق روش های علمی و عملی، لازمه رسیدن به کمال معنوی هستند. روح، جنبه مجرد و غیرمادی انسان است و با فضائل و رذائل اخلاقی سازگار است. فضائل اخلاقی موجب تعالی و خوشبختی انسان می شوند، در حالی که رذائل اخلاقی او را به انحطاط و شقاوت می کشانند. بدین ترتیب، علم اخلاق مسئول بررسی این جنبه ها و ارائه راه حل هایی برای پاک سازی روح و تقویت آن است.در این مقاله همچنین به دیدگاه امام خمینی (رحمه الله علیه) درباره اهمیت گذر از سطح ظاهری و رسیدن به عمق و باطن اشاره دارد. از نظر ایشان، توقف در سطح ظواهر، منجر به انکار حقایق معنوی و انحرافات فکری می شود. امام خمینی معتقد بودند که شناخت عمیق قرآن و درک مراتب آن نیازمند مجاهدت های علمی و عملی، تزکیه نفس و تنزیه قلب است. تنها پیامبر اسلام (ص) به همه مراتب قرآن دست یافته اند، اما دستیابی به برخی از این مراتب برای غیرمعصومین نیز امکان پذیر است.در نهایت، مقاله مراتب عقل انسانی را نیز بررسی کرده و به شرح مراحلی همچون عقل هیولائی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل بالمستفاد می پردازد. این مراتب نشان دهنده سیر تکاملی عقل و توانایی انسان در درک و تحلیل امور است. همچنین، مراتب قوه عملیه نفس شامل تجلیه، تخلیه، تحلیه و فناء به عنوان مراحل رشد و تعالی روح معرفی شده اند.

کلیدواژه ها:

حواس ظاهری ، حواس باطنی ، هماهنگی مادی معنوی ، قوای انسانی ، تهذیب نفس ، مراتب عقل ، مراتب قوه عملیه