نقش «خستگی شناختی دانش آموزان» در افت یادگیری و راهکارهای مدیریتی معلم

هدف از نگارش این مقاله، تحلیل مفهوم «خستگی شناختی» در دانش آموزان و بررسی نقش حیاتی آن در کاهش اثربخشی فرآیند یادگیری است. در محیط های آموزشی معاصر، بار شناختی بالا، طولانی بودن زمان تمرکز مورد نیاز، و مواجهه مستمر با محرک های دیجیتال، منابع شناختی دانش آموزان را به سرعت تحلیل می برد که نتیجه آن بروز پدیده ی خستگی شناختی است. این وضعیت، که اغلب با کاهش توانایی توجه پایدار، اختلال در حافظه فعال، کاهش سرعت پردازش اطلاعات، و افت انگیزه تجلی می یابد، به طور مستقیم بر عملکرد تحصیلی و افت یادگیری تاثیرگذار است. پژوهش های حوزه عصب شناسی شناختی نشان می دهند که عملکرد عالی مغز نیازمند دوره های ریکاوری و ترمیم منابع توجهی است.این مقاله ضمن تبیین مبانی نظری خستگی شناختی (مانند نظریه ذخایر توجهی) به شناسایی عوامل تشدیدکننده آن در کلاس های درس سنتی و نوین می پردازد. در نهایت، بر نقش محوری معلم به عنوان مدیر منابع شناختی کلاس تاکید کرده و مجموعه ای از راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد را معرفی می کند. این راهکارها شامل طراحی فعال و منعطف برنامه درسی، استفاده از روش های متنوع تدریس، گنجاندن استراحت های کوتاه معنادار (میکرو-بریک ها)، تقویت فراشناخت در دانش آموزان و بهره گیری از اصول «طراحی آموزشی مبتنی بر مغز» است. اتخاذ این استراتژی ها توسط معلمین، زمینه ساز مدیریت موثر بار شناختی، پیشگیری از فرسودگی ذهنی دانش آموزان و در نهایت، ارتقاء کیفیت یادگیری خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خستگی شناختی ، افت یادگیری ، مدیریت منابع شناختی ، حافظه فعال ، توجه پایدار ، راهکارهای تدریس موثر ، فراشناخت.