بررسی اثر مشارکت فعال شهروندان، گروه های مدنی و سازمان های مردم نهاد بر کیفیت، مشروعیت و پایداری خط مشی های عمومی در نظام های حکمرانی

این مقاله با هدف بررسی تاثیر مشارکت ساختاریافته شهروندان، گروه های مدنی و سازمان های مردم نهاد (سمن ها) بر سه شاخص کلیدی خط مشی عمومی—یعنی کیفیت، مشروعیت و پایداری—در چارچوب حکمرانی مشارکتی نگاشته شده است. در دهه های اخیر، الگوهای سنتی حکمرانی که بر نقش انحصاری دولت تاکید داشتند، به سوی پارادایم های مشارکتی و شبک ای گرایش یافته اند. در این پارادایم، شهروندان و نهادهای جامعه مدنی از ذینفعان منفعل به بازیگران فعال در فرآیند خط مشی گذاری تبدیل شده اند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به مطالعه اسنادی و مرور نظام مند ادبیات موجود (شامل ۳۰ منبع معتبر و به روز)، به واکاوی مکانیسم های اثرگذاری مشارکت و تحلیل چالش های پیش رو می پردازد. یافته ها نشان می دهد که مشارکت معنادار و نهادینه شده، از طریق مکانیسم هایی همچون غنی سازی اطلاعات و دانش بومی، افزایش شفافیت و پاسخگویی، ایجاد حس تملک جمعی و تقویت سرمایه اجتماعی، به ارتقای کیفیت فنی و انطباقی خط مشی ها، افزایش مشروعیت دموکراتیک و نهادی آنها، و نهایتا تضمین پایداری اجرایی و سیاسی آنها منجر می شود. با این حال، موفقیت این فرآیند منوط به وجود پیش شرط هایی چون فضای باز سیاسی، ظرفیت سازی نهادی، طراحی مناسب فرآیندهای مشارکتی و التزام نخبگان سیاسی است. این مقاله نتیجه می گیرد که حکمرانی مشارکتی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای مواجهه با مسائل پیچیده عمومی معاصر است و تقویت سازوکارهای مشارکت شهروندی، کیفی سازی خط مشی های عمومی و تحقق توسعه پایدار را در پی خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

حکمرانی مشارکتی ، مشارکت شهروندی ، سازمان های مردم نهاد ، کیفیت خط مشی عمومی ، مشروعیت ، پایداری ، جامعه مدنی