کیفیت تعلق دیه به اولیای مقتول اول در فرض قتل جانی مبتنی بر رویکرد نظری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای^{(مدظله العالی)}

یکی از مهم ترین ابهامات در دیه، مربوط به فرضی است که شخصی مرتکب قتل نفس انسان محقون الدمی می شود، اما این شخص، پیش از آنکه ولی دم بتواند حق خود را نسبت به قتل ارتکاب یافته اعمال کند، توسط فرد ثالثی به قتل می رسد. در چنین فرضی، انتقال حق دریافت دیه توسط ولی دم مقتول اول، هنگامی که جانی اول اموالی، جهت استیفای دیه نداشته باشد، چگونه خواهد بود؟ این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و نشان می دهد، ولی دم مقتول اول با توجه به نظریه «انتقال حق بر قصاص و دیه» که مبتنی بر تعیین مجاری مختلف برای پرداخت دیه است، و نظریه «غصب نمودن حق اعمال قصاص و دیه» که مبتنی بر قاعده اتلاف قابل تبیین می باشد، و همچنین براساس نظریه «تقدم زمانی در استحقاق دیه» و نیز مبتنی بر ماده ۴۵۲ ق.م.ا، در حق شخصی بودن دیه و با توجه دیدگاه آیت الله خامنه ای بر ترکه بودن دیه، نسبت به دریافت دیه از ولی دم مقتول ثانی، اولویت دارد. نتیجه اینکه چنانچه ولی دم مقتول ثانی پیش از احقاق حق ولی دم مقتول اول بخواهد، جانی را قصاص کند، باید دیه را از اموال خود به ولی دم مقتول اول بپردازد و اگر بخواهد دیه از جانی دریافت نماید، آن را باید به ولی دم مقتول اول بپردازد؛ زیرا حق وی بر دریافت دیه عارضی محسوب می شود. به ویژه آنکه دیه دریافتی، ترکه جانی اول بوده و پرداخت دیون، مقدم بر حق وراث است.

کلیدواژه ها:

دیه ، حق بودن ، قتل جانی ، آیت الله خامنه ای ، ولی دم