کاوش در چرایی تقرب فارابی به فلسفه دینی در عالم اسلام

مسئله این تحقیق کشف عواملی است که فارابی را به ساخت فلسفه دینی در عالم اسلام سوق داده است. یافتههای ما براساس تحلیل و ارزیابی دادههای موجود در متن آثار وی و شواهد فضای فلسفی روزگار او، از این قرار است: گفتمان فلسفی غالب در عصر فارابی، یکی از علل گرایش این فیلسوف به فلسفه دینی بوده؛ زیرا مباحث مربوط به نسبت دین و فلسفه از سالهای اولیه تحصیل فارابی در مرو تا تحصیلات تکمیلی و استادی او در بغداد، وی را همراهی میکرده است. مرو محلی برای یهودیت یونانی مآب محسوب میشد که به ایجاد هماهنگی بین دین و فلسفه تمایل داشت. به علاوه دو تن از معلمان او (یوحنا بن حیلان و متی بن یونس) در بغداد، اولی پیرو فلسفه اسکندرانی و دومی از مترجمان بعضی شروح فلسفی مکتب اسکندرانی بود. میراث فلسفی ترجمه شده در روزگار او نیز که حاوی بعضی شروح و آثار اسکندرانی و نوافلاطونی بود، نقش مهمی در ساخت ایده فلسفه دینی در ذهن فارابی داشت. همچنین قرائت خاص وی از مابعدالطبیعه که متاثر از علائق معرفتی او به آموزههای کتاب آسمانی مسلمانان بود بههمراه درکی که از وحدت حقیقت داشت از اسباب دیگر، در نزدیک کردن فارابی به ساخت فلسفه دینی در عالم اسلام به شمار میرود.

کلیدواژه ها:

فارابی ، فلسفه دینی ، فلسفه اسلامی ، مکتب اسکندریه ، دین و فلسفه