رده نوایی واژه واجی در گونه یزدی از زبان فارسی: پژوهشی صوت شناختی

گونه های مختلف از هر زبان می توانند از منظر رده شناسی نوایی رفتار متفاوتی داشته باشند. فارسی معیار بر اساس سه مولفه صوت شناختی همبسته های صوت شناختی هجاهای برجسته، چگونگی برجستگی سازه های کانونی و درجات تکیه در رده زبان های تکیه ای قرار گرفته است. فرض آن است که گونه یزدی که متفاوت از فارسی معیار به گوش می رسد، در رده نوایی متفاوتی نسبت به فارسی معیار قرار می گیرد. پژوهش های پیشین در مورد جایگاه تکیه واژه و همبسته های صوت شناختی در گونه یزدی اختلاف نظر دارند. در پژوهش حاضر، با استفاده از مولفه های صوت شناختی که برای تعیین رده نوایی فارسی معیار استفاده شده، به بررسی الگوی برجستگی و رده نوایی در گونه یزدی پرداخته شده است. بررسی ناواژه ها در وضعیت پساکانونی نشان داد به رغم خنثی شدن تکیه زیروبمی، دیرش واکه های آغازین و پایانی افزایشی معناداری دارد و شاهد الگوی گهواره ای هستیم. به منظور بررسی دقیق تر، سازه های کانونی بررسی شدند. نتایج نشان داد واکه ای که بسامد پایه بیشتری دارد، واکه پیش پایانی است و نه یکی از واکه های اول و چهارم. این وضعیت در تناقض با اصل انباشتگی تکیه است. نگارندگان بر این باورند که الگوی گهواره ای واکه های لبه نقش مرزنمایی دارد و افزایش بسامد پایه در هجای پیش پایانی سازه های کانونی برجستگی پساواژگانی است. نتایج این پژوهش نشانگر غیرتکیه ای بودن گونه یزدی است.

کلیدواژه ها:

گونه یزدی ، تکیه واژه ، کانون ، رده غیرتکیه ای ، الگوی گهواره ای