بررسی جامعه شناختی اشعار نظام الدین قمر اصفهانی

نظام اصفهانی ملقب به نظام الدین قمری از شاعران کم آوازه یا گمنام قرن ششم و هفتم هجری است. وی از مداحان اتابک ابوبکر سعد بن زنگی، ملوک صاعدیه، خجندیان و برخی از ملوک ناشناس بوده است. از او دیوانی باقی است مشتمل بر قصیده، قطعه، غزل و رباعی. در زمان قمر اصفهانی به دلیل ضعف امپراتوری سلجوقی، ملوک الطوایف و حکومت های محلی در اکثر نقاط کشور ایجاد شد، از جمله سلسله اتابکان فارس و آذربایجان که از روی نیاز به تشویق و جذب شعرا همت گماشتند. شعر قمر نیز یکی از نمونه های بارز این دوره است. وی برای برطرف کردن نیازهای کوچک زحمت زیادی در مدح بر خود هموار کرده است. با این وجود سجایای اخلاقی و ملکات حمیده ای نظیر دیانت، شجاعت، سخاوت و کرامت مورد ستایش وی بوده که در حقیقت ممدوحان عصر شاعر مظهر چنین صفاتی بودند. جدای از مدح، طنز و هجا نیز در شعرش دیده می شود که گاه به مرز هتاکی و هرزه درایی نزدیک شده است. مضامین غالب شعر وی توحید و مسائل اخلاقی و حکمی و فلسفی، اصطلاحات علمی نظیر نجوم، موسیقی، نرد و شطرنج، گیاه شناسی، پزشکی قدیم، اشاراتی به آداب و رسوم و نحوه زندگی مردم در گذشته های دور است که مانند آیینه ای جامعه اش را منعکس کرده است.

کلیدواژه ها:

نظام الدین قمر ، اصفهانی ، دیوان ، جامعه ، فرهنگ عامه