بررسی اثر آموزش سواد هیجانی در کاهش رفتارهای تکانشی و افزایش خودکنترلی دانش آموزان

افزایش رفتارهای تکانشی، پرخاشگرانه، بی قراری، ناتوانی در تحمل تاخیر، ضعف در کنترل هیجانات و کاهش ظرفیت خودتنظیمی از جمله مسائلی هستند که نه تنها فرایند یاددهی–یادگیری را مختل می کنند، بلکه سلامت روانی، روابط بین فردی و رشد شخصیت دانش آموزان را نیز به طور جدی تحت تاثیر قرار می دهند. در چنین شرایطی، تمرکز صرف بر آموزش های شناختی و انتقال دانش علمی، بدون توجه کافی به ابعاد هیجانی و اجتماعی رشد دانش آموزان، ناکافی و حتی ناکارآمد به نظر می رسد. این واقعیت سبب شده است که پژوهشگران و برنامه ریزان آموزشی، بیش از پیش به نقش آموزش های مبتنی بر هیجان، خودآگاهی و مهارت های تنظیم هیجانی توجه نشان دهند.رفتارهای تکانشی به عنوان یکی از شاخص های مهم نابالغی هیجانی، معمولا با واکنش های سریع، نسنجیده و بدون درنظرگرفتن پیامدهای کوتاه مدت و بلندمدت همراه است. این نوع رفتارها در محیط مدرسه می توانند به شکل هایی چون بی توجهی به قوانین، اختلال در کلاس درس، درگیری با همسالان، ناتوانی در مدیریت خشم، افت تحصیلی و ضعف در روابط اجتماعی بروز یابند. از سوی دیگر، خودکنترلی به عنوان توانایی فرد در مهار تکانه ها، تنظیم هیجانات، هدایت رفتار بر اساس اهداف و ارزش ها و مقاومت در برابر محرک های آنی، یکی از مولفه های اساسی رشد سالم روانی–اجتماعی محسوب می شود. شواهد پژوهشی متعدد نشان می دهد که سطح پایین خودکنترلی در دوران کودکی و نوجوانی می تواند زمینه ساز مشکلات تحصیلی، رفتاری و حتی آسیب های اجتماعی در بزرگسالی باشد.در این میان، مفهوم «سواد هیجانی» به عنوان یکی از ابعاد کلیدی هوش هیجانی، جایگاه ویژه ای در ادبیات روان شناسی تربیتی و علوم آموزشی یافته است. سواد هیجانی به توانایی فرد در شناسایی، درک، بیان، تنظیم و به کارگیری هیجانات خود و دیگران به شیوه ای سازگارانه اطلاق می شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی اثر آموزش سواد هیجانی در کاهش رفتارهای تکانشی و افزایش خودکنترلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که آموزش سواد هیجانی با تقویت مهارت های شناخت و مدیریت هیجانات، به کاهش رفتارهای تکانشی و افزایش خودکنترلی دانش آموزان منجر می شود و زمینه رشد فردی، اجتماعی و تحصیلی آن ها را به طور موثری فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

سواد هیجانی ، رفتار تکانشی ، خودکنترلی ، دانش آموزان ، آموزش