بازاندیشی در نقش رشته زبان و ادبیات فارسی در تعالی ادبیات کودک و نوجوان

ادبیات کودک و نوجوان، به عنوان شالوده فرهنگی، شناختی و عاطفی نسل آینده، نقشی بی بدیل در توسعه فردی و اجتماعی ایفا می کند. با این وجود، این حوزه استراتژیک در نظام آموزش عالی ایران، به ویژه در کانون تخصصی خود یعنی رشته زبان و ادبیات فارسی، با نوعی غفلت ساختاری مواجه است. این مقاله با روش شناسی توصیفی-تحلیلی و رویکردی مروری، به بررسی این «حلقه مفقوده» میان پتانسیل های آکادمیک و نیازهای حرفه ای حوزه ادبیات کودک می پردازد. مسئله اصلی این است که سرفصل های آموزشی و رویکردهای پژوهشی در رشته زبان فارسی، عمدتا بر ادبیات کلاسیک و تحلیل متون کهن متمرکز بوده و فارغ التحصیلان را برای کنشگری موثر در زمینه تولید، نقد و نظریه پردازی ادبیات کودک و نوجوان، که نیازمند دانش میان رشته ای (شامل روانشناسی، علوم تربیتی و سواد بصری) است، توانمند نمی سازد. یافته های حاصل از مرور نظام مند ادبیات نشان می دهد که این شکاف منجر به سه پیامد عمده شده است: ۱) فقر نظری و کمبود نقد علمی ساختارمند در این حوزه، ۲) جدایی تولیدکنندگان محتوا از پشتوانه های غنی زبان و ادبیات فارسی، و ۳) محدود شدن فرصت های شغلی خلاقانه برای دانش آموختگان. این پژوهش نتیجه می گیرد که گذار از یک رویکرد «حافظه محور» به رویکردی «کاربردی و مولد» در رشته زبان فارسی امری حیاتی است. در نهایت، راهکارهایی عملی شامل بازنگری در سرفصل های درسی، تعریف گرایش های تخصصی و ایجاد پل های ارتباطی میان دانشگاه و صنعت نشر کودک و نوجوان ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک و نوجوان ، رشته زبان و ادبیات فارسی ، آموزش عالی ، تولید محتوا ، رویکرد میان رشته ای ، سواد ادبی ، برنامه درسی دانشگاهی.