واکاوی رابطه اضطراب خصیصه ای و اشتیاق تحصیلی با نقش میانجی سواد هوش مصنوعی (AI Literacy) در دانش آموزان متوسطه

هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین اضطراب خصیصه ای و اشتیاق تحصیلی با توجه به نقش میانجی سواد هوش مصنوعی در دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر تبریز بود. این مطالعه با یک طرح ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با ۱۸ دانش آموز تبریزی مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد و داده ها با تحلیل مضمون بررسی شدند. در فاز کمی، ۳۳۲ دانش آموز از مناطق مختلف آموزش و پرورش تبریز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به پرسشنامه های اضطراب خصیصه ای (STAI)، اشتیاق تحصیلی و یک مقیاس محقق ساخت سواد هوش مصنوعی (شامل چهار خرده مقیاس درک مفهومی، مهارت کاربردی، تفکر انتقادی و آگاهی اخلاقی-اجتماعی) پاسخ دادند. داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و با نرم افزار Mplus تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اضطراب خصیصه ای هم به طور مستقیم (β = -۰.۳۲) و هم به طور غیرمستقیم و از طریق سواد هوش مصنوعی بر اشتیاق تحصیلی تاثیر منفی و معناداری دارد. سواد هوش مصنوعی به عنوان یک منبع روان شناختی-شناختی، بخشی از تاثیر منفی اضطراب پایدار شخصیتی را بر شور و علاقه به تحصیل کاهش می دهد. مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²/df = ۲.۸۱, CFI = ۰.۹۵, RMSEA = ۰.۰۵۹) و متغیرهای پژوهش در مجموع ۳۸٪ از واریانس اشتیاق تحصیلی را تبیین کردند. این نتایج بر اهمیت سواد هوش مصنوعی نه تنها به عنوان یک مهارت فناورانه، بلکه به عنوان یک عامل محافظتی در برابر تاثیرات مخرب اضطراب بر انگیزش تحصیلی در بافت آموزشی شهر تبریز تاکید می کند. پیشنهاد می شود برنامه ریزان آموزشی و مشاوران مدارس، با طراحی مداخلاتی همزمان برای کاهش اضطراب و ارتقای هدفمند سواد هوش مصنوعی، به تقویت اشتیاق و تداوم تحصیلی دانش آموزان کمک کنند.

کلیدواژه ها:

اضطراب خصیصه ای ، اشتیاق تحصیلی ، سواد هوش مصنوعی