بررسی رابطه کمال گرایی تحصیلی، اضطراب امتحان و رفتارهای اجتنابی دانش آموزان

در نظام های آموزشی معاصر، موفقیت تحصیلی دانش آموزان تنها به توانایی های شناختی و سطح هوش آنان محدود نمی شود، بلکه مجموعه ای از عوامل روان شناختی، هیجانی و رفتاری در شکل گیری عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. در این میان، کمال گرایی تحصیلی به عنوان یکی از ویژگی های شخصیتی مهم، توجه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت و روان شناسی تربیتی را به خود جلب کرده است. کمال گرایی تحصیلی به گرایش فرد برای تعیین استانداردهای بسیار بالا، تلاش برای دستیابی به عملکرد بی نقص و حساسیت شدید نسبت به اشتباه ها و ارزیابی های بیرونی اشاره دارد. اگرچه در برخی موارد این ویژگی می تواند موجب تلاش بیشتر و انگیزش پیشرفت شود، اما در صورت افراط و ناسازگارانه بودن، پیامدهای روان شناختی و رفتاری منفی متعددی را به دنبال خواهد داشت. دانش آموزانی که دارای کمال گرایی تحصیلی ناسازگار هستند، اغلب خود را تحت فشار دائمی برای کسب نمرات عالی و جلب رضایت معلمان و والدین می بینند. این فشار مستمر می تواند زمینه ساز بروز اضطراب امتحان شود؛ اضطرابی که به صورت نگرانی های ذهنی، تنش های جسمانی، ترس از شکست و اشتغال ذهنی مفرط با پیامدهای منفی عملکرد تحصیلی بروز می یابد. اضطراب امتحان یکی از شایع ترین مشکلات روان شناختی در میان دانش آموزان است که نه تنها عملکرد تحصیلی آنان را مختل می کند، بلکه اعتمادبه نفس، خودکارآمدی و انگیزش یادگیری را نیز کاهش می دهد. در چنین شرایطی، دانش آموز به جای تمرکز بر یادگیری عمیق و معنادار، انرژی روانی خود را صرف مقابله با ترس ها و نگرانی های درونی می کند. از سوی دیگر، تجربه مداوم اضطراب امتحان و ترس از ارزیابی منفی می تواند به شکل گیری رفتارهای اجتنابی در دانش آموزان منجر شود. رفتارهای اجتنابی شامل به تعویق انداختن انجام تکالیف، فرار از موقعیت های ارزیابی، غیبت در کلاس یا امتحان، کاهش مشارکت در فعالیت های آموزشی و حتی کناره گیری عاطفی از فرایند یادگیری است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی رابطه کمال گرایی تحصیلی، اضطراب امتحان و رفتارهای اجتنابی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که کمال گرایی ناسازگارانه با افزایش اضطراب امتحان همراه است و این اضطراب به نوبه خود موجب بروز رفتارهای اجتنابی تحصیلی می شود، که در مجموع عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان را تحت تاثیر منفی قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

کمال گرایی ، اضطراب ، استرس ، رفتار اجتنابی ، دانش آموزان