شناسایی موانع ارائه راهکارهای بهبود مشارکت دانش آموزان در محیط های یادگیری الکترونیکی در مدارس

در این پژوهش، مشارکت دانش آموزان نه تنها به معنای حضور در کلاس های برخط، بلکه به عنوان درگیر شدن فعال در فرایند یادگیری، تعامل با معلم و همکلاسی ها، انجام تکالیف، مشارکت در بحث ها و مسئولیت پذیری در یادگیری تعریف می شود. هدف اصلی، تبیین عوامل بازدارنده مشارکت و استخراج راهکارهای کاربردی برای تقویت حضور معنادار دانش آموزان در این محیط ها است.یافته های نظری و میدانی نشان می دهد که موانع مشارکت دانش آموزان در محیط های یادگیری الکترونیکی را می توان در چند دسته کلی شامل موانع فردی، خانوادگی، آموزشی تربیتی، فناورانه و مدیریتی ساختاری طبقه بندی کرد. در سطح فردی، عواملی مانند ضعف خودانضباطی، نداشتن مهارت های خودتنظیمی یادگیری، اضطراب ناشی از فناوری، انگیزش پایین برای یادگیری در محیط مجازی و ناتوانی در مدیریت زمان، مشارکت فعال را کاهش می دهد. در سطح خانوادگی، نبود حمایت عاطفی و انگیزشی والدین، محدودیت فضای مناسب برای یادگیری در منزل، تعارض های خانوادگی و ناآشنایی خانواده ها با اهمیت و شیوه پشتیبانی از آموزش الکترونیکی، از مهم ترین چالش ها به شمار می رود.در بعد آموزشی و تربیتی، روش های تدریس سنتی که بدون انطباق با ویژگی های محیط الکترونیکی به صورت سخنرانی یک طرفه منتقل می شوند، عدم تنوع در فعالیت های یادگیری، کم توجهی به تفاوت های فردی، و نبود بازخورد به موقع و سازنده از سوی معلمان، سبب کاهش احساس حضور، تعامل و در نهایت افت مشارکت دانش آموزان می شود. از منظر محتوایی، یکنواختی و غیرجذاب بودن محتوای الکترونیکی، استفاده کم از عناصر چندرسانه ای، و عدم تناسب حجم و سطح دشواری محتوا با سن و توانایی دانش آموزان، انگیزه و درگیری شناختی آنان را تضعیف می کند. همچنین، در بعد فناورانه، مشکلات دسترسی به اینترنت پایدار، کمبود یا فرسودگی تجهیزات هوشمند، اختلال در سامانه های مدیریت یادگیری، و پیچیدگی کاربری برخی پلتفرم ها، موانع جدی برای مشارکت مستمر به حساب می آیند. تولید و به کارگیری محتوای الکترونیکی جذاب، تعاملی و متناسب با ویژگی های سنی و فرهنگی دانش آموزان، همراه با بهره گیری از عناصر چندرسانه ای، می تواند انگیزش و مشارکت آنان را به طور معناداری افزایش دهد. ارتقای زیرساخت های فناوری اطلاعات، فراهم کردن دسترسی عادلانه تر به اینترنت و ابزارهای دیجیتال، و ساده سازی محیط های کاربری سامانه های آموزش مجازی، از دیگر پیش نیازهای افزایش مشارکت به شمار می آید. در سطح مدیریتی، تدوین دستورالعمل های روشن برای مدیریت کلاس های مجازی، کاهش تراکم محتوای غیرضروری، طراحی نظام تشویق و بازخورد منظم برای مشارکت فعال، و اجرای دوره های توانمندسازی مستمر برای معلمان جهت آشنایی با راهبردهای نوین یادگیری الکترونیکی، اهمیت ویژه ای دارد.برآیند بحث نشان می دهد که مشارکت موثر دانش آموزان در محیط های یادگیری الکترونیکی، صرفا به ارتقای فناوری وابسته نیست، بلکه نیازمند نگاه یکپارچه به ابعاد تربیتی، روان شناختی، اجتماعی و مدیریتی است. دستیابی به این هدف در گرو همکاری هماهنگ خانواده ها، معلمان، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی است تا محیطی پویا، حمایت گر و انگیزه بخش برای یادگیری الکترونیکی در مدارس فراهم شود. این چکیده می تواند مبنایی برای طراحی پژوهش های کاربردی تر و تدوین برنامه های اجرایی جهت بهبود کیفیت مشارکت دانش آموزان در آموزش الکترونیکی در سطح مدرسه و نظام آموزش و پرورش قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، مدرسه ، مشارکت ، یادگیری الکترونیکی