کاربرد هوش مصنوعی در اجرای برنامه های توسعه محور آموزش و پرورش مبتنی بر سند تحول بنیادین

تحولات پرشتاب عصر دیجیتال، نظام های آموزشی را در سراسر جهان با چالش های اساسی و در عین حال فرصت های بی نظیری روبه رو کرده است. در چنین شرایطی، بهره گیری از فناوری های نوظهور به ویژه هوش مصنوعی به عنوان ابزاری هوشمند و توانمند، می تواند زمینه ساز دگرگونی های بنیادین در ساختار، محتوای آموزشی، شیوه های تدریس و ارزیابی در نظام آموزش و پرورش باشد. در کشور ما نیز سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، به عنوان سند بالادستی و نقشه راه نظام تعلیم و تربیت رسمی جمهوری اسلامی ایران، افق های روشنی برای پرورش انسان تراز انقلاب اسلامی ترسیم کرده است. یکی از الزامات کلیدی تحقق اهداف این سند، حرکت به سوی آموزش و پرورش توسعه محور با تکیه بر شواهد، داده ها و ابزارهای فناورانه پیشرفته است.در این مقاله، به بررسی نقش و کاربردهای هوش مصنوعی در تحقق مولفه های کلیدی سند تحول بنیادین، به ویژه در چارچوب ساحت های شش گانه تربیتی پرداخته شده است. ابتدا با مروری بر مبانی نظری و پژوهش های بین المللی، ظرفیت ها و تجارب جهانی در زمینه هوش مصنوعی در آموزش بررسی شده و سپس نقاط اتصال میان فناوری های هوشمند با راهبردهای توسعه محور آموزشی در چارچوب سند تحول تحلیل می گردد. در این مسیر، به ظرفیت های متنوع هوش مصنوعی همچون شخصی سازی آموزش، تحلیل داده های یادگیری، پشتیبانی از تصمیم گیری های آموزشی، طراحی نظام ارزیابی هوشمند، ارتقاء مهارت های معلمان و شناسایی نیازهای دانش آموزان با دقت بالا پرداخته شده است. همچنین چالش های مهمی نظیر نبود زیرساخت مناسب، فقدان نیروی انسانی متخصص، خلاهای سیاست گذاری، و ملاحظات اخلاقی و حقوقی در مسیر پیاده سازی این فناوری نیز مورد بررسی قرار گرفته اند. در پایان، پیشنهادهایی راهبردی جهت بهره گیری هدفمند و اثربخش از هوش مصنوعی در راستای تحقق اهداف تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران ارائه شده است. یافته ها و تحلیل های این مقاله می تواند برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس، معلمان و پژوهشگران حوزه فناوری آموزشی راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سند تحول بنیادین ، آموزش و پرورش توسعه محور ، ساحت های تربیتی ، یادگیری هوشمند